کد خبر: 40539
تاریخ انتشار: دوشنبه, 18 آذر 1398 - 13:55
ایمیل
چاپ

داخلی

»

مطالب کتابداری

»

کتابخانه و کتابداری

شاخص ایچ پنج (H5-Index) چیست؟

منبع : لیزنا
معیار اصلی سنجش نشریات در گوگل اسکالر، «شاخص ایچ پنج» است.
شاخص ایچ پنج (H5-Index) چیست؟

لیزنا: «شاخص ایچ پنج»[1] بر اساس «شاخص ایچ»[2] توسط «گوگل اسکالر»[3] طراحی شده است و تقریباً مشابه «شاخص ایچ» است؛ اما بیشتر برای سنجش جایگاه و رتبه یک نشریه استفاده می شود تا یک نویسنده. این شاخص، بر اساس داده های پنج سال گذشته بنیان نهاده شده است. برای مثال: زمانی که سال 2016 میلادی برای تعیین شاخص عدد ایچ پنج انتخاب می شود، «شاخص ایچ پنج» نشان دهنده سال های 2012-2016 میلادی است. این شاخص که توسط «شرکت گوگل»[4] ارائه شده، به طور رایگان برای مؤسسات و پژوهشگران در دسترس است و می تواند به موضوعات گوناگون فیلتر یا محدود شود.

بنابراین، اگر «شاخص ایچ پنج» نشریه ای عدد10 بود، بدین معنا است که طی 5 سال گذشته یک نشریه 10 عنوان مقاله منتشر کرده است که هر کدام از مقالات 10 بار و یا بیشتر استناد شده است؛ در واقع این نوع از ایچ، بیشترین عدد ایچ است و این شاخص، ایچ ایندکس مقالاتی است که در پنج سال گذشته منتشر شده اند.

نمودار زیر «شاخص ایچ پنج» دانشگاه آتن را در سال 2001 میلادی نمایش می دهد که بر اساس داده های منتشر شده در بازه زمانی سال های 1997-2001 می باشد و عدد شاخص آن 315 را نمایش می دهد.

باید توجه داشت معیار اصلی سنجش نشریات در گوگل اسکالر، «شاخص ایچ پنج» است.

همچنین شاخص های دیگری در همین رده با عناوین «ایچ پنج هسته»[5] و «ایچ پنج میانه»[6] به معیارهای «گوگل اسکالر» اضافه شده اند که جزو معیارهای بهره وری، معیارهای تأثیر استناد و معیارهای قدرت یک نشریه محسوب می شوند.

«شاخص ایچ پنج میانه» نیز بر اساس «شاخص ایچ» بنیان گذارده شده است؛ اما در واقع مقدار متوسط یا همان میانه را برای ایچ[7] تعداد استنادات اندازه گیری می کند. به طور مثال چنانچه «شاخص ایچ پنج» یک نشریه عدد 60 و «شاخص ایچ پنج میانه» آن عدد 75 را نمایش بدهد، بدین معنی است که طی پنج سال کامل گذشته، از تعداد 60 عنوان مقاله منتشر شده، 60 استناد یا بیشتر دریافت کرده اند و ارزش میانگین این استنادات عدد 75 است. «گوگل اسکالر» این شاخص را به گونه ای ارائه کرده است که می توان اعداد را بر اساس حوزه علمی نیز دسته بندی و خروجی تهیه کرد. از معایب این شاخص محدودیتی است که «گوگل اسکالر» فراهم ساخته است و فقط 20 عنوان نشریه برتر را در هر موضوع علمی بدون هیچ داده یا تاریخچه ای نمایش می دهد.

نمودار زیر پانزده نشریه برتر انگلیسی زبان را نشان می دهد که به وسیله شاخص ایچ پنج اندازه گیری شده اند.

شاخص های «ایچ پنج» و «ایچ پنج میانه» برای هر مقاله منتشر شده نمایش داده می شوند. اما «شاخص ایچ پنج هسته» معیاری است که مجموعه ای از مقالات با استنادات بالاتر را نمایش می دهد. اینها همان مقالاتی هستند که شاخص ایچ ایندکس بر اساس آنها است. این شاخص به همراه تعداد استنادات نمایش داده می شود؛ به طوری که می توان فهمید کدامیک از مقالات در «ایچ پنج» نقش کمکی دارند. به عبارتی دیگر، مجموعه مقالات یک نشریه با تعداد استناد بالاتر از آستانه «شاخص ایچ پنج» را «شاخص ایچ پنج هسته» می نامند. باید توجه داشت که این شاخص نیز محدود به پنج سال است.

«سای وال»[8] یکی از وب سایت های معتبر وابسته به شرکت انتشاراتی الزویر[9] است که مقدار «شاخص ایچ» و «شاخص ایچ پنج» پژوهشگران را به صورت لحظه ای و بر خط نمایش می دهد.

به اعتقاد نگارنده هر چند که تا پیش از انتشار این مقاله در صفحات وب جهانی، موضوعی کامل در خصوص استفاده از دیگر شاخص های ایچ به زبان فارسی نگارش نشده بوده است، ولی این شاخص ها نه تنها می توانند راهکاری برای شناسایی بهتر میزان بهره وری و قدرت علمی واقعی نشریات و نهاد ها باشند بلکه راهنمایی ساده برای پژوهشگران در انتخاب نشریات برتر و مسیری دیگر در سیر سنجش علمی محسوب می شوند که می تواند در تعیین سیاست های علمی کشور و مراکز تحقیقاتی نیز مورد بهره برداری قرار گیرند. به همین ترتیب پیشنهاد می شود تا مراکز تحقیقاتی مرتبط، با افزایش مطالعه در مورد چگونگی سنجش علم، به تعیین استراتژی بومی سازی سنجش و جایگاه علمی پژوهشگران، نشریات، دانشگاه ها و مراکز علمی-تحقیقاتی اقدام کنند که اگر نکنند ضربات سهمگینی بر بدنه علم، دانش و تولید اصابت خواهد کرد و این مسیری طولانی اما مناسب برای هر کشوری است.

منابع:

Washington American University Library. ‘‘Scholarly Research Impact Metrics: H5-Index and H5-Median’’. Retrieved Dec 2019. Available at: https://subjectguides.library.american.edu/c.php?g=175335&p=1154177

 

‘‘Google Scholar. Top Publications’’. Retrieved Dec 2019. Available at: https://scholar.google.com/citations?view_op=top_venues&hl=en&vq=bio

Elsevier’s Research Intelligence. March 2019. ‘‘Research Metric Guide Book: Research Intelligence’’. Retrieved Dec 2019. Available at: https://www.elsevier.com/?a=53327

Elsevier. 2019. ‘‘Which Topics are Researchers & Groups of Researchers active in?’’. Retrieved Dec 2019. Available at: https://www.elsevier.com/solutions/scival/releases/kepler-release

National University of Singapore. ‘‘Google Scholar Metrics: Available Metrics’’. Retrieved Dec 2019. Available at: http://cheed.nus.edu.sg/stf/chepl/Achievements/2007_Linga%20et%20al%20J%20Haz%20Mat%20paper_h%20core%20paper%20in%202012.pdf

Wiley. ‘‘Understand Journal Metrics Before You Submit’’. Retrieved Dec 2019. Available at:

https://authorservices.wiley.com/author-resources/Journal-Authors/find-a-journal/journal-metrics.html

Carlstein, Stefan. ‘‘Impact Factors: Google Scholar’’. University Library Guides for Jonkoping University. Retrieved Dec 2019. Available at: https://guides.library.ju.se/c.php?g=657658&p=4629475

 

ترجمه و تألیف: مهدی لطفی پناه. مدیر اداره اطلاع رسانی و کتابخانه تخصصی پژوهشگاه رویان.

 



1.       H5-Index

2.       H-Index

3.       Google Scholar

4.       Google

5.       H5-Core

6.       H5-Median

7.       h

8.       SciVal

9.       Elsevier

برچسب ها :
خواهشمند است جهت تسهیل ارتباط خود با لیزنا، در هنگام ارسال پیام نکات ذیل را در نظر داشته باشید:
۱. از توهین به افراد، قومیت‌ها و نژاد‌ها خودداری کرده و از تمسخر دیگران بپرهیزید و از اتهام‌زنی به دیگران خودداری نمائید.
۲.از آنجا که پیام‌ها با نام شما منتشر خواهد شد، بهتر است با ارسال نام واقعی و ایمیل خود لیزنا را در شکل دهی بهتر بحث یاری نمایید.
۳. از به کار بردن نام افراد (حقیقی یا حقوقی)، سازمان‌ها، نهادهای عمومی و خصوصی خودداری فرمائید.
۴. از ارسال پیام های تکراری که دیگر مخاطبان آن را ارسال کرده اند خودداری نمائید.
۵. حتی الامکان از ارسال مطالب با زبانی غیر از فارسی خودداری نمائید.
نام:
ایمیل:
* نظر: