آیین راه‌اندازی ۴ دستگاه خودروی کتابخانه عمومی سیار برگزار شد

به گزارش لیزنا، آیین راه‌اندازی ۴ دستگاه کتابخانه عمومی سیار  نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، دوشنبه ۳۰ شهریورماه ۱۴۰۵، با حضور سیدعباس صالحی؛ وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، هادی حق‌شناس؛ استاندار گیلان، آزاده نظربلند؛ دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، اعضای هیئت امنای نهاد و جمعی از مسئولان فرهنگی، در محوطه کتابخانه مرکزی پارک شهر تهران برگزار شد.

سیدعباس صالحی؛ وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در جمع خبرنگاران با اشاره به جایگاه کتاب و کتابخوانی در هویت فرهنگی و تمدنی ایران، گفت: کتاب یکی از بخش‌های مهم هویت فرهنگی ماست و ما ملتی هستیم که با کتاب محشور بوده‌ایم و تداوم تمدنی‌مان نیز با کتاب و کتابخوانی پیوند داشته است.

وی افزود: عدالت فرهنگی برای حفظ و صیانت از این هویت فرهنگی، اقتضائات مختلفی دارد که یکی از مهم‌ترین آن‌ها سرعت بخشیدن به پروژه‌های در دست اجرای کتابخانه‌های عمومی است.

صالحی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در دو سال گذشته اظهار کرد: در این مدت حدود ۶۰ پروژه کتابخانه‌ای با بیش از ۲۵ هزار مترمربع زیربنا افتتاح شده و حدود ۶۵ کتابخانه عمومی نیز با بیش از ۶۵ هزار مترمربع، بازطراحی و بهسازی شده‌اند.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: با وجود این اقدامات، کتابخانه‌های مستقر پاسخگوی همه نیازها نیستند؛ چراکه برخی مناطق از دسترسی مناسب به کتابخانه برخوردار نیستند و تکمیل پروژه‌های عمرانی نیز به زمان نیاز دارد. در حال حاضر پروژه‌های متعددی در دست اجراست که تکمیل آنها زمان‌بر خواهد بود.

وی افزود: بر همین اساس، کتابخانه‌های سیار یکی از رویکردهایی است که می‌تواند به عدالت فرهنگی و دسترسی سریع‌تر و پایدارتر مردم به کتاب و کتابخوانی کمک کند و این رویکرد در این دوره به‌طور جدی دنبال شده است.

صالحی با اشاره به روند افزایش کتابخانه‌های سیار کشور گفت: در ابتدای دولت چهاردهم حدود ۵۷ کتابخانه سیار داشتیم و پیش از افتتاح امروز این تعداد به ۷۸ کتابخانه رسیده بود که با افتتاح چهار کتابخانه جدید، تعداد کتابخانه‌های سیار کشور به ۸۲ باب رسید.

وی ادامه داد: حدود ۴۵ خودرو نیز تهیه شده و آماده تجهیز است و امیدواریم با استفاده از این ظرفیت، تا پایان سال تعداد نقاط استقرار کتابخانه‌های سیار به حدود دو برابر برسد. البته این روند همچنان ادامه خواهد داشت؛ چراکه کتابخانه‌های سیار را مکملی برای دسترسی سریع‌تر و پایدارتر مردم به کتاب و کتابخوانی می‌دانیم.

تأکید وزیر فرهنگ بر نقش خیرین در توسعه کتابخانه‌های عمومی

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه با اشاره به نقش خیرین در توسعه زیرساخت‌های فرهنگی، بر ضرورت افزایش مشارکت مردم و خیرین در حوزه کتابخانه‌سازی تأکید کرد.

صالحی با بیان اینکه مدرسه، کتابخانه و مسجد سه رکن مهم هویت فرهنگی جامعه هستند، گفت: همان‌گونه که خیرین در دهه‌های گذشته در ساخت و توسعه مساجد مشارکت داشته‌اند و در دو سه دهه اخیر نیز خیرین مدرسه‌ساز نقش مؤثری در گسترش فضاهای آموزشی ایفا کرده‌اند، امروز رکن سوم هویت فرهنگی جامعه، یعنی کتابخانه‌ها، نیز نیازمند مشارکت بیشتر خیرین و مردم عزیز است.

وی کتابخانه و کتاب را فراتر از یک سرگرمی دانست و افزود: کتاب در ساختن انسان نقش دارد و هر اندازه کودکان، نوجوانان، جوانان، میانسالان و سالمندان با کتاب و کتابخانه مأنوس‌تر شوند، زمینه رشد و تعالی انسانی نیز بیشتر فراهم خواهد شد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین با اشاره به پروژه‌های کتابخانه‌ای در دست اجرا گفت: حدود ۳۰۰ پروژه در حوزه کتابخانه‌های عمومی در حال اجراست که در صورت تکمیل، حدود ۳۰۰ هزار مترمربع به زیربنای کتابخانه‌های کشور افزوده خواهد شد.

وی مشارکت خیرین در این پروژه‌ها را عاملی برای سرعت بخشیدن به روند تکمیل آن‌ها دانست و اظهار کرد: کتابخانه‌های سیار نیز به دلیل برخورداری از ساختار جمع‌وجورتر و نیاز کمتر به منابع مالی، فرصت مناسبی برای خیرینی هستند که علاقه‌مندند در زمان حیات یا از طریق وصیت‌نامه خود، اثری ماندگار در حوزه فرهنگی برجای بگذارند.

صالحی ادامه داد: کتابخانه سیار می‌تواند کتاب را به روستاها و مناطق محروم ببرد و از این طریق، هم یک خیر معنوی و هم یک خیر فرهنگی برای مشارکت‌کنندگان ایجاد کند.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره طرح اصلاح قانون تأسیس و نحوه اداره کتابخانه‌های عمومی گفت: همکاران ما در این زمینه تمام تلاش خود را به‌کار گرفته‌اند و این طرح در حال طی مراحل و رفت‌وآمد میان بخش‌های مختلف است.

وی با اشاره به ضرورت بررسی دقیق ابعاد این طرح افزود: در شرایطی که سیاست‌های کلی کشور بر چابک‌سازی ساختارها و پرهیز از ایجاد ساختارهای جدید تأکید دارد، تلاش می‌شود این موضوع با دقت و در نظر گرفتن ملاحظات موجود دنبال شود تا ضمن رفع مسائل و نیازهای حوزه کتابخانه‌های عمومی، روند بررسی و تصویب طرح نیز با سرعت بیشتری پیش برود.

صالحی ابراز امیدواری کرد با پیگیری‌های انجام‌شده و همکاری دستگاه‌های مرتبط، این طرح در سریع‌ترین زمان ممکن به نتیجه برسد و زمینه برای تقویت و توسعه کتابخانه‌های عمومی کشور فراهم شود.

ضرورت پیوند کتابخانه‌ها با فناوری و هوش مصنوعی

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تحولات شتابان فناوری، گسترش هوش مصنوعی و تغییر سبک زندگی نسل جدید، بر ضرورت همراه شدن کتابخانه‌های عمومی با فناوری‌های نوین تأکید کرد.

صالحی گفت: فناوری‌های جدید و هوش مصنوعی در حال تغییر فضای جهان هستند و این تحولات می‌تواند بر نوع کتاب خواندن و شیوه مطالعه مردم نیز تأثیر بگذارد؛ از این رو کتابخانه‌های عمومی نیز باید متناسب با این تغییرات حرکت کنند و خود را با نیازهای نسل جدید هماهنگ سازند.

وی با اشاره به رویکردهای جدید نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور افزود: امیدواریم در دو سال آینده، در ارتباط میان کتابخانه‌ها و حوزه فناوری، یک نقطه عطف ایجاد شود. البته در این زمینه سامانه‌ها و زیرساخت‌هایی ایجاد و فراهم شده است، اما انتظار می‌رود این حرکت با شتاب بیشتری ادامه پیدا کند.

وزیر فرهنگ با بیان اینکه کتابخانه‌ها نیز همچون مدارس در حال عبور از الگوهای سنتی و حرکت به سمت شیوه‌های نوین هستند، اظهار کرد: کتابخانه و کتابخوانی در یک دوره گذار قرار دارند و باید متناسب با نسلی که با فناوری‌های جدید زندگی می‌کند، به سمت فناوری‌های نوین و زیست‌بوم جدید فناوری، از جمله هوش مصنوعی، حرکت کنند.

صالحی همچنین بر اهمیت بهره‌گیری از ظرفیت فناوری برای تسهیل و گسترش دسترسی مردم به منابع و خدمات کتابخانه‌ای تأکید کرد و گفت: استفاده هوشمندانه از فناوری می‌تواند زمینه ارائه خدمات گسترده‌تر و متناسب‌تر با نیازهای امروز جامعه را فراهم کند.

وی همچنین بر اهمیت استفاده از ظرفیت فناوری برای دسترسی گسترده‌تر مردم به منابع و خدمات کتابخانه‌ای تأکید کرد.

نمایشگاه کتاب؛ از دسترسی مجازی تا تجربه فرهنگی حضوری

صالحی درباره برگزاری نمایشگاه کتاب گفت: امسال نمایشگاه کتاب را به‌صورت مجازی برگزار کردیم که یکی از مهم‌ترین مزیت‌های آن، دسترسی گسترده مردم از نقاط مختلف کشور بود؛ به‌گونه‌ای که علاقه‌مندان از روستاها و شهرهای دورافتاده نیز امکان حضور و استفاده از ظرفیت‌های نمایشگاه را داشتند.

وی افزود: البته نمایشگاه حضوری نیز مزایای خاص خود را دارد؛ چراکه نمایشگاه کتاب صرفاً محل عرضه و خرید کتاب نیست، بلکه یک باشگاه فرهنگی است و در کنار آن، رویدادها و اتفاقات فرهنگی مختلفی شکل می‌گیرد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به احتمال برگزاری نمایشگاه حضوری کتاب ادامه داد: تلاش ما بر این است که نمایشگاه کتاب به‌صورت حضوری نیز برپا شود، اما در حال حاضر برگزاری آن قطعی نشده و موضوع در دست بررسی است.

کتابخانه‌های سیار؛ مکمل کتابخانه‌های ثابت

صالحی در پایان با تأکید بر اینکه کتابخانه‌های سیار جایگزین کتابخانه‌های ثابت نیستند، اظهار کرد: کتابخانه‌های سیار قرار نیست جای کتابخانه‌های ثابت را بگیرند، بلکه مکمل آنها هستند و می‌توانند در مناطقی که امکان دسترسی سریع به کتابخانه‌های مستقر وجود ندارد، خدمات کتابخانه‌ای را در اختیار مردم قرار دهند.

گفتنی است؛ با بهره‌برداری از این چهار دستگاه، تعداد کتابخانه‌های عمومی سیار کشور به ۸۲ باب رسید و بر اساس اعلام وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، با تجهیز ۴۵ خودروی تهیه‌شده، توسعه این شبکه با هدف افزایش دسترسی عادلانه مردم به کتاب و خدمات فرهنگی تا پایان سال ادامه خواهد داشت.

کتابخانه های سیار خدمت را به مناطق فاقد کتابخانه می رسانند

 آزاده نظربلند؛ دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، در حاشیه آیین راه‌اندازی ۴ دستگاه کتابخانه عمومی سیار  این نهاد  در جمع خبرنگاران بیان کرد: امروز شاهد راه‌اندازی و افتتاح چهار کتابخانه سیار هستیم که ۳۶ نقطه خدمت در مناطق فاقد کتابخانه را تحت پوشش قرار می‌دهند و با اضافه شدن این چهار دستگاه، تعداد کتابخانه‌های عمومی سیار کشور به ۸۲ باب می‌رسد.

وی با تأکید بر نقش کتابخانه‌های سیار در توسعه عدالت فرهنگی و افزایش دسترسی مردم به خدمات کتابخانه‌ای افزود: استقبال از کتابخانه‌های عمومی سیار، به‌ویژه در میان کودکان و نوجوانان، بسیار قابل توجه است. مجموعه کتاب‌های این کتابخانه‌ها نیز متناسب با نیاز گروه‌های مختلف سنی و اقشار گوناگون جامعه، از کتاب‌های کودک و نوجوان تا آثار بزرگسالان، انتخاب می‌شود.

نظربلند ادامه داد: هر یک از کتابخانه‌های سیار به یک کتابخانه مادر متصل هستند و مجموعه منابع آن‌ها در فواصل زمانی مشخص به‌روزرسانی و متناسب با نیاز مناطق تغییر می‌کند.

ارائه خدمات کتابخانه‌ای در مناطق فاقد زیرساخت

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با بیان اینکه کتابخانه‌های سیار صرفا محلی برای امانت کتاب نیستند، گفت: بسیاری از خدماتی که در کتابخانه‌های دارای ساختمان ارائه می‌شود، در کتابخانه‌های سیار نیز قابل اجراست؛ از فرایند عضویت و امانت کتاب گرفته تا برگزاری برنامه‌های فرهنگی، ترویجی و رویدادهای کتاب‌محور.

وی درباره نیروهای فعال در کتابخانه‌های سیار توضیح داد: در این کتابخانه‌ها کتابدارانی فعالیت می‌کنند که در کنار رانندگی، آموزش‌های لازم در حوزه کتابداری و فعالیت‌های فرهنگی و ترویجی را نیز دیده‌اند و در مناطق تحت پوشش، خدمات کتابخانه‌ای و برنامه‌های فرهنگی را ارائه می‌کنند.

کتابخانه سیار؛ تبدیل «نقطه دسترسی» به «نقطه خدمت»

نظربلند با اشاره به رویکرد نهاد برای رساندن خدمات به سمت مخاطبان اظهار کرد: در الگوی سنتی، ساختمان کتابخانه یک «نقطه دسترسی» یا Access Point است و مخاطب برای دریافت خدمت به کتابخانه مراجعه می‌کند؛ اما در کتابخانه‌های سیار، این مفهوم به «نقطه خدمت» یا Service Point تبدیل می‌شود؛ یعنی خدمت به سمت مخاطب و محل حضور او حرکت می‌کند.

وی افزود: این الگو می‌تواند پاسخگوی نیازهای متفاوت مناطق فاقد کتابخانه باشد و استقبال از آن نیز نشان می‌دهد که این شیوه ارائه خدمت برای مردم جذاب است. به‌طور میانگین هر کتابخانه سیار چهار تا شش نقطه خدمت را پوشش می‌دهد و چهار کتابخانه‌ای که امروز افتتاح شدند، در مجموع ۳۶ نقطه خدمت در چهار استان را تحت پوشش قرار خواهند داد؛ مناطقی که فاقد کتابخانه هستند.

۴۵ کتابخانه سیار دیگر در حال تجهیز است

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در ادامه با اشاره به برنامه نهاد برای توسعه کتابخانه‌های سیار گفت: در حال حاضر ۴۵ کتابخانه سیار دیگر در حال تجهیز است که امیدواریم در یکی دو ماه آینده به بهره‌برداری برسند.

نظربلند اضافه کرد: در مناطقی که کتابخانه نداریم و ایجاد یا تکمیل یک ساختمان کتابخانه به دلیل زمان‌بر بودن پروژه‌های عمرانی و هزینه‌های بالای ساخت، امکان‌پذیر نیست، کتابخانه سیار می‌تواند یک راه میانبر برای رساندن خدمات کتابخانه‌ای به مردم باشد.

کتابخانه‌های سیار؛ ظرفیتی برای تقویت عدالت اجتماعی

وی همچنین با اشاره به نقش کتابخانه‌های سیار در تحقق عدالت اجتماعی و فرهنگی گفت: کتابخانه‌های سیار را برای مناطقی در نظر می‌گیریم که فاقد ساختمان کتابخانه هستند و به این ترتیب نقاط خدمت نهاد را به نفع مناطق کم‌برخوردار از کتابخانه گسترش می‌دهیم.

نظربلند افزود: در برخی از این مناطق ممکن است اساساً نقطه فرهنگی دیگری وجود نداشته باشد؛ بنابراین کتابخانه سیار می‌تواند علاوه بر خدمات کتابخانه‌ای، بخشی از نیازهای فرهنگی آن منطقه را نیز پاسخ دهد.

تلاش برای آشنایی کودکان و نوجوانان با کتاب

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور درباره تأثیر فضای مجازی و رسانه‌های جدید بر زمان و سبک زندگی کودکان و نوجوانان گفت: نمی‌توان نقش رسانه‌های مختلف و فضای مجازی را در زندگی امروز انکار کرد؛ اما مهم این است که خانواده‌ها و کودکان و نوجوانان را در مسیر رشد و تربیت با کتاب و کتابخوانی آشنا کنیم.

وی ادامه داد: کتابخانه‌های سیار با حضور در محل زندگی و اجتماع مخاطبان، می‌توانند زمینه دسترسی آسان‌تر کودکان و نوجوانان به کتاب و برنامه‌های فرهنگی را فراهم کنند.

کتابخانه‌های آسیب‌دیده در جنگ در اولویت بازگشت به چرخه خدمت

نظربلند در بخش دیگری از سخنان خود درباره وضعیت کتابخانه‌های آسیب‌دیده در جریان جنگ اظهار کرد: دو کتابخانه به‌طور کامل تخریب شده‌اند و برای ساخت مجدد آنها در حال برنامه‌ریزی هستیم.

وی افزود: با این حال، ترجیح ما این است که تا زمان ساخت و آماده‌سازی ساختمان جدید، برای راه‌اندازی مجدد کتابخانه، یک ساختمان مناسب را اجاره کنیم تا کتابخانه هرچه سریع‌تر به چرخه خدمت بازگردد؛ چراکه هدف اصلی، تداوم ارائه خدمات کتابخانه‌ای به مردم آن مناطق است.