امروز: ۱۴۰۵/۰۸/۲۵
فارسی
سخن هفته
به مناسبت برگزاری نهمین کنگره متخصصان علوم اطلاعات ایران

برگزاری کنگره‌ها، بزرگداشت مشارکت اجتماعی

کد خبر: ۶۰۵۱۲تاریخ انتشار: ۱۴۰۵/۰۸/۲۵منبع: لیزنا
برگزاری کنگره‌ها، بزرگداشت مشارکت اجتماعی

سیدابراهیم عمرانی

لیزنا؛ ابراهیم عمرانی، سردبیر:  مشارکت اجتماعی یکی از مهم‌ترین شاخص‌های توسعه جوامع و از مؤلفه‌های اساسی زندگی در جامعه‌ای مدنی است. بااین‌حال، مشارکت صرفاً به معنای حضور افراد در فعالیت‌های جمعی، عضویت در تشکل‌ها یا همکاری در اجرای برنامه‌ها نیست؛ بلکه نوعی مهارت و تجربه اجتماعی است که در جریان تعامل با دیگران، پذیرش مسئولیت، گفت‌وگو، تصمیم‌گیری و تلاش مشترک برای دستیابی به اهداف عمومی شکل می‌گیرد و تقویت می‌شود.

در این میان، سمن‌ها (سازمان‌های مردم‌نهاد) و از جمله انجمن‌ها، را می‌توان از مهم‌ترین بسترهای یادگیری و تمرین مشارکت اجتماعی دانست. این سازمان‌ها فضایی فراهم می‌کنند و افراد، فراتر از نقش‌های فردی و موقعیت‌های رسمی خود، فرصت می‌یابند در شناسایی مسائل جامعه، طرح ایده‌ها، برنامه‌ریزی، تصمیم‌گیری و اجرای فعالیت‌های مشترک نقش ایفا کنند. از این منظر، انجمن‌ها تنها نهادهایی برای ارائه خدمات یا پیگیری مطالبات اجتماعی نیستند؛ آن‌ها می‌توانند به مثابه مدرسه‌هایی برای پرورش فرهنگ مشارکت، مسئولیت‌پذیری، اعتماد اجتماعی و کار جمعی عمل کنند.

اهمیت این نقش زمانی بیشتر آشکار می‌شود که بدانیم مشارکت مؤثر، مستلزم یادگیری شیوه‌های همکاری، پذیرشِ تفاوت دیدگاه‌ها، احترام به نظرات دیگران و توانایی تبدیل خواسته‌ها و ایده‌های فردی به اهداف مشترک است. فعالیت در سازمان‌های مردم‌نهاد، این فرصت را فراهم می‌آورد که افراد چنین تجربه‌هایی را در عمل کسب کنند و از جایگاه مخاطب یا دریافت‌کننده خدمات، به کنشگرانی فعال در عرصه اجتماعی تبدیل شوند. کما اینکه تجربه خودمان در انجمن کتابداری و اطلاع‌رسانی ایران این مسئله را تأیید می‌کند. اغلب استادان و افراد برجسته کنونی حوزه علوم اطلاعات ایران، از دل انجمن پا به فعالیت حرفه‌ای و علمی خود گذاشتند، جایی که امکان تجربه کردن یافتند، جایی که امکان گفت‌وگو با نسل پیش‌تر از خود را پیدا کردند. نگاهی به چهره‌های برجسته رشته خودمان در ایران بیندازید، به عینه این شهادت بنده را خواهید یافت. از استادان خوبتان سؤال کنید، خواهند گفت که آن زمان که در انجمن فعالیت و به عنوان یک دانشجوی سال دوم و سوم فعالیت را شروع کردند، مورد طعن و شوخی همکلاسی‌های خود بودند یا نه؟ بپرسید همکلاسی‌ها و همکاران به آنها نمی‌گفتند انجمن چی داره؟ چی به تو می‌ده؟ و باز بپرسید که فقط رفت و آمد در انجمن و نه چیزی بیشتر چه تأثیری بر رشد توانایی‌های آنان داشته؟ بپرسید تا مطمئن شوید که فضای مشارکت و تبادل تجربه‌ها به آسانی به دست نمی‌آید. و انجمن این فرصت را به شما می‌دهد، آن هم با داشتن مجمعی سالانه به نام کنگره که حاصل زحمات نزدیک 20 کمیته و کارگروه را در دو روز خلاصه در اختیار شما قرار می‌دهد آن هم به همراه نقد و تحلیل یکایک مطالب طرح شده.

خوب دقت کنید و به آن بیندیشید، میزان گسترش، تنوع و پویایی سمن‌ها، بخوانید انجمن‌ها را می‌توان از جمله نشانه‌های ظرفیت جامعه برای مشارکت مدنی و فعالیت جمعی دانست. از همین منظر، بررسی تجربه‌ها و شواهد مربوط به مشارکت در کنگره، فرصتی برای شناخت ظرفیت‌های موجود، ارزیابی روند مشارکت و توجه به امکان گسترش آن در آینده خواهد بود.

مشارکت مدنی و فعالیت جمعی بدون برخورد نقادانه ممکن نمی‌شود. چند هفته پیش با نقل‌قولی از یکی از استادان حوزه فلسفه اشاره‌ای به مسئله نقد داشتم. انجمن‌ها محل نقد و ارزیابی هستند. انجمن جایی است که همه می‌توانند بدون توجه به رتبه حرفه‌ای یا علمی در آن مشارکت داشت باشند. می‌توانند مطالبه‌ها را به انجمن بیاورند، چیزی که هر سال در کنگره‌ها شاهد بودیم، از کنگره اول کار علمی در کنار کار صنفی شکل گرفت، و همراه هم جلو رفت و باز هم امیدو فراوان داریم که با کمک بزرگان رشته و حرفه و با کمک ارتباط‌هایی که در این چند سال با آمدن افراد جدید به حوزه ما افزوده شده، تداوم داشته باشد. و تأکید مرا یادتان باشد:

مشارکت، صرفاً حضور در یک جمع یا عضویت در یک سازمان نیست؛ مشارکت مهارتی اجتماعی است که باید آموخته شود، تجربه شود و در جریان فعالیت‌های جمعی پرورش یابد. سازمان‌های مردم‌نهاد یکی از مهم‌ترین فضاهایی هستند که افراد در آن‌ها مشارکت را به‌صورت عملی تجربه می‌کنند، یاد می‌گیرند و به دیگران می‌آموزند. دست‌های یکدیگر را با وجود اختلاف نظر و سلیقه برای منافع مشترک در دست یکدیگر قرار می‌دهند، و خود، رشته، حرفه و کشور را ارتقا می‌دهند.

و اما نکته مهم دیگر:

فکر می‌کنم لازم است میان «مشارکت در کنگره» و «مشارکت به‌واسطه کنگره» تمایز بگذاریم.

اولی میزان حضور و نقش‌آفرینی افراد و تشکل‌ها در خود رویداد است.

دومی دستاورد کنگره در ایجاد شبکه‌ها، همکاری‌ها و ظرفیت‌های تازه برای مشارکت اجتماعی است.

ما به هر دو اینها نیاز داریم. اولی همان مدرسه مشارکت است که ابتدای صحبت درباره آن داد سخن داده‌ایم و دومی پیشنهادی است که در کنگره قبل و در نشست مطالعات صنفی ارائه گردید.

دومی مطالبه‌گری است. شما در کنگره مشارکت می‌کنید و بهترین افراد حوزه را دعوت به مطالعه و تحقیق و ارائه صحبت و تحلیل می‌کنید. از ایشان می‌خواهید که مشکلات را شناسایی کنند و در کنگره مطرح کنند، و از ایشان می‌خواهید که راه‌حل‌های پیشنهادی را ارائه دهند.

خب می‌دانیم که همه چیز را همگان دانند. پس جواب پیش شما است.

شما که در کنگره حضور دارید. اعضای نشست‌ها و محققان و سخنرانان، مسئله‌ها، پیشنهادها و راه‌حل‌هایی که به ذهنشان رسیده را طرح می‌کنند. اعضای نشست وظیفه شعله کبریت را دارند. کبریت که کشیده می‌شود، آتش در جان مشارکت‌کنندگان می‌افتد. طوفان فکری آغاز می‌شود، و راه‌حل‌های جدید گفته می‌شود و با مشارکت در نقد و تحلیل توسط جمع، قوی‌تر و محکم‌تر می‌شود و در نهایت تا جایی که پیش رفته باشد جمع‌بندی می‌شود. خب حالا با این دستاورد چه باید کرد؟ انتشار؟ طرح دعوی در نهادها و دستگاه‌های اجرایی؟ برنامه‌ریزی کارگاه‌های آموزشی؟ چه؟

یک تجربه را ابتدا بشنوید: کمیته مطالعات صنفی در دو کنگره پیشین "سازمان نظام صنفی مدیریت اطلاعات و دانش" را ارائه کرد. هر یک از نظام‌های موجود مانند نظام مهندسی، کانون وکلا، نظام پزشکی و دیگران، باید مصوبه مجلس داشته باشند و باید بتوانیم پیش‌نویس را با تقاضای یکی از دستگاه‌های متولی رشته به مجلس ببریم و این کار پیگیری می‌خواهد که با هر تغییر مدیریتی این مسئله را به مدیران جدید یادآوری کرده‌ایم، لیکن نمی‌دانیم چه مشکلی هست که کار پیش نمی‌رود.

در نتیجه کمیته مطالعات صنفی پیشنهادی را در کنگره پیشین و در پیش‌نشستی که سال جاری در اندیشگاه کتابخانه ملی برگزار شد، ارائه کرد. در کنار کمیته‌های علمی، آموزشی و پژوهشی، انجمن خوب است کمیته‌ای با عنوان کمیته پیگیری یا کمیته اجرایی یا هر نامی که برای آن انتخاب می‌شود، داشته باشد. این کمیته باید زیر نظر مستقیم رئیس انجمن، مسئولیت پیگیری مصوبات و جمع‌بندی‌های انجام شده در کنگره را داشته باشد. نباید بگذاریم حاصل زحمت یک سال فعال‌ترین اعضای حوزه علوم اطلاعات کشور مغفول بماند. این رها کردن موضوع، خود به نوعی، دلسردی و بی‌اعتمادی در پی داشته و خواهد داشت.

در پایان یادآوری کوتاهی کنم از شبکه کتابخانه‌های دانشگاهی و پژوهشی که بر پایه آیین‌نامه خود، در هر یک از کمیته‌ها نماینده‌ای از انجمن؛ و در هیئت‌مدیره، رئیس انجمن را به عنوان عضو حقوقی در کنار خود دارد و خوشحالیم از اینکه دبیر علمی نهمین کنگره متخصصان علوم اطلاعات، اینک رئیس شبکه کتابخانه‌های دانشگاهی و پژوهشی است و با اشراف به کمیته‌های انجمن، می‌تواند تأثیری بسیار پرشتاب بر کارکرد این دو نهاد همراه داشته باشد. و باز یادآوری دیگری دارم که کتابداران کتابخانه‌های پژوهشی و تخصصی حتی خارج از وزارت عتف می‌توانند در کمیته‌های شبکه و در چارچوب نظام‌نامه‌هایی که مصوب خواهند شد فعالیت کنند.

به عنوان یک کتابدار نیم قرنی، اینک از همه شما استادان، دانشجویان، پژوهشگران و حرفه‌مندان حوزه علوم اطلاعات دعوت به مشارکت حداکثری در کنگره نهم می‌نمایم. با آرزوی موفقیت برای شما و برای کنگره نهم.

عمرانی، سیدابراهیم (1405).«به مناسبت برگزاری نهمین کنگره متخصصان علوم اطلاعات ایران : برگزاری کنگره‌ها، بزرگداشت مشارکت اجتماعی ». سخن هفته لیزنا، شماره 259، 25 آبان ماه 1405.


دیدگاه کاربران (0)

هنوز دیدگاهی برای این خبر منتشر نشده است.

ارسال دیدگاه

نظر پس از بررسی تحریریه منتشر می‌شود.