ستاره‌ای دیگر از آسمان فهرستنویسی ایران خاموش شد

(لیزنا: گاهی دور/گاهی نزدیک 414):  ملیحه درخوش، معاون سیاست گذاری منابع علمی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران: پارکوهی هارطونیان (1327- 1405) بانوی فهرستنویس، کتاب شناس و کتابدار سابق کتابخانه های مرکزی و دانشکده علوم دانشگاه تهران و مدیر بخش فهرستنویسی کتابهای لاتین کتابخانه مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی درگذشت.

پارکوهی هارطونیان، متولد سوم شهریور 1327 بود. در سال 1345 دیپلم گرفت و به تشویق کتابدار کتابخانه دبیرستان، در یک کتابخانه عمومی مشغول به کار شد. پس از مدتی و از ابتدای کار کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران در سال 1347 که در سازمان مرکزی و مسجد دانشگاه بود، نزد استاد ایرج افشار و در بخش فهرستنویسی لاتین مشغول به کار شد. درآن زمان مرحوم حسین بنی آدم فهرست نویسی کتابهای فارسی و شرقی را به عهده داشت. پس از افتتاح ساختمان کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران در سال 1350، در این ساختمان و در بخش فهرستنویسی لاتین مشغول به کار شد. در سالهای 1349 و 1350 دوره فوق دیپلم کتابداری مدرسه عالی ایران زمین را به پایان رساند و پس از آن در سال 1356 موفق به کسب لیسانس کتابداری شد. در بهمن ماه 1368 و بعد از 21 سال کار تخصصی در کتابخانه مرکزی به دانشکده علوم دانشگاه تهران رفت و 9 سال در آنجا به فعالیت پرداخت. علاوه بر آن در همان سال و به دعوت عنایت الله مجیدی[1] در کتابخانه مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی به همراه عباس مافی[2] (فهرستنویس برجسته کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران) شروع به فعالیت کرد. این دو فهرستنویس زبده و متخصص، کار تخصصی فهرستنویسی و رده بندی را در کتابخانه مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی بنا نهادند. هارطونیان پس از بازنشستگی از دانشگاه تهران در سال 1378 تا آخرین روزهای زندگی خود در این کتابخانه مشغول به کار بود.

هارطونیان انسانی اخلاق گرا، مهربان، گشاده رو و فهرستنویسی متعهد، دقیق و مسئولیت پذیر بود. ایشان مسلط به زبان های انگلیسی، فرانسوی، روسی و ارمنی بود. در کنار عشق وافر به ایران، به رشته و شغل خود علاقه بسیاری داشت. تواضع علمی مثال زدنی وی همراه با خوشنامی در زمینه تخصصی از ایشان کتابداری صاحب نام و فهرست نویسی برجسته ساخته است. به گواهی متخصصان و فهرستنویسان و آثار تالیفی وی و نیز پیشینه های کتابشناختی که سالها در کتابخانه های مختلف از او به جا مانده؛ دقت، حفظ اصول و استانداردهای فهرستنویسی و روحیه اشتراک گذاری دانش از بازرترین ویژگی های کار تخصصی اش بوده است.

وی علاوه بر فهرستنویسی، به تالیف کتاب اهتمام داشت. "فهرست مقالات فارسی در زمینه تحقیقات ایرانی"[3] در 13 جلد به بنیادگذاری ایرج افشار و کوشش عباس مافی و پارکوهی هارطونیان یکی از تالیفاتی است که نقش مهمی در به انجام رساندن آن داشت. علاوه بر آن "کتابواره: فهرست مقاله ها، رساله ها و جزوه های کمیاب گنجینه پژوهشی ایرج افشار" [4] که به مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی سپرده شده بود در دو جلد توسط هارطونیان و عباس مافی در دو جلد تالیف شده است. جلد دوم این کتاب در سال 1405 منتشر شد.

پارکوهی هارطونیان در روز 2 تیر 1405 و در سن 78 سالگی چشم از جهان فروبست. یاد این بانوی اندیشمند، متخصص و وارسته را گرامی می دارم و آرزوی آرامش ابدی برای ایشان دارم.

من افتخار آشنایی کوتاه مدتی با ایشان داشتم و همواره از تواضع، اخلاق گرایی، مسئولیت پذیری، دقت، تعهد و تخصص ایشان آموخته ام. درگذشت ایشان را به جامعه کتابداری و اطلاع رسانی ایران تسلیت عرض می کنم و به عنوان عضوی از کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران همواره سپاسگزار و مرهون تلاشهای صادقانه و تخصصی این بانوی بزرگوار هستم.

[1] رییس کتابخانه و مرکز اسناد مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی

[2] فهرستنویس و کتابشناس برجسته، مسئول بخش فهرستنویسی سابق کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران و مسئول فهرستنویسی کتابهای شرقی کتابخانه مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی

[3] فهرست مقالات فارسی در زمینه تحقیقات ایرانی/ بنیادگذار ایرج افشار، به کوشش عباس مافی، با همکاری پارکوهی هارطونیان.- تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، مرکز پژوهش های ایرانی و اسلامی، 1395.

[4] کتابواره: فهرست مقاله ها، رساله ها و جزوه های کمیاب گنجینه پژوهشی ایرج افشار سپرده شده به مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی/ تهیه و تنظیم پارکوهی هارطونیان، عباس مافی [ به سفارش] مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، مرکز پژوهش های ایرانی و اسلامی، گنجینه پژوهشی ایرج افشار، سپرده به مرکز دایره العارف بزرگ اسلامی.- تهران: خانه کتاب، ۱۳۹۵-۱۴۰۵.