اقدام مخلصانه و مجاهدانه در تولید آثار فاخر، رسالت اهل قلم است

به گزارش خبرنگار لیزنا، علیرضا مختارپور، نویسنده و پیشکسوت حوزه کتاب و کتابخوانی، در دومین نشست هم‌اندیشی «رهبر شهید و کتاب» با موضوع «رسالت اهل قلم از دیدگاه رهبر شهید» که با حضور نویسندگان، فعالان فرهنگی و علاقه‌مندان حوزه کتاب و به همت انتشارات آستان قدس رضوی (به‌نشر) در سالن جلسات شیخ بهایی سازمان پژوهشهای علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی برگزار شد، به تبیین جایگاه اهل قلم، نقش فرهنگ و مسئولیت نویسندگان و ناشران در ترویج معارف اسلامی و ارزش‌های انقلاب اسلامی و بیان رسالت اهل قلم پرداخت.

مختارپور در آغاز سخنان خود با مرور تاریخ حکومت‌های اسلامی و شیعی اظهار داشت: پس از دوران پیامبر اکرم(ص)، امیرالمؤمنین(ع) و امام حسین(ع)، حکومت‌های مختلفی در جهان اسلام شکل گرفت که هرکدام دارای نقاط قوت و ضعف بودند.

وی افزود: حکومت‌هایی مانند آل‌بویه، حمدانیان، علویان طبرستان، زیدیه یمن و صفویه، در دوره‌هایی زمینه احیای نام و معارف اهل‌بیت(ع)، گسترش فعالیت‌های علمی عالمان شیعه و ترویج علوم دینی را فراهم کردند، اما هیچ‌یک از این حکومت‌ها نتوانستند نظامی کامل مبتنی بر فقه اسلامی و حاکمیت فقیه عادل ایجاد کنند.

رئیس پیشین سازمان اسناد و کتابخانه ملی ادامه داد: این حکومت‌ها در کنار دستاوردهای خود، با آسیب‌هایی همچون فاصله گرفتن از معیارهای کامل اسلامی، ظلم و فساد برخی حاکمان نیز مواجه بودند.

وی با بیان اینکه جمهوری اسلامی استمرار همین مسیر تاریخی در قالب حکومتی مبتنی بر ولایت فقیه است، بیان کرد: انقلاب اسلامی تجربه‌ای متفاوت در تاریخ تشیع ایجاد کرد؛ زیرا حکومتی شیعی مبتنی بر احکام اسلامی و ولایت فقیه شکل گرفت که با وجود جنگ، تروریسم، تحریم و فشارهای گسترده، مسیر خود را ادامه داده است.

تاکید بر مطالعه «صحیفه امام» و شناخت نظام معرفتی امام خمینی(ره) 

مختارپور تأکید کرد: برای شناخت این تحول تاریخی، باید شخصیت، اندیشه، آرمان‌ها و سیره امام خمینی(ره) و رهبر شهید را شناخت؛ زیرا بدون شناخت این مبانی، تحلیل درست مسائل فرهنگی و اجتماعی امکان‌پذیر نیست.

او با اشاره به بیانات رهبر شهید درباره امام خمینی(ره)، اظهار کرد: مجموعه سخنان ایشان درباره بنیانگذار انقلاب اسلامی، منظومه‌ای جامع از شخصیت، آرمان‌ها و مکتب امام را ترسیم می‌کند و مطالعه آن برای فعالان فرهنگی، نویسندگان و پژوهشگران ضرورتی انکارناپذیر است.

وی افزود: رهبر شهید بارها بر مطالعه «صحیفه امام» و شناخت نظام معرفتی امام خمینی(ره) از سوی دانشجویان، طلاب و اصحاب فرهنگ تأکید کرده‌اند.

مختارپور بیان کرد: اهل قلم، نویسندگان و فعالان فرهنگی برای ایفای نقش خود در جامعه باید با منظومه فکری امام خمینی(ره) و رهبر شهید آشنا باشند تا بتوانند آثاری تولید کنند که در مسیر تبیین معارف اسلامی و ارزش‌های انقلاب اسلامی اثرگذار باشد.

خطای خواص؛ آسیبی جدی برای فرهنگ

مختارپور یکی از مهم‌ترین هشدارهای رهبر شهید را «خطای خواص» عنوان کرد و گفت: اگر خواص فرهنگی، نویسندگان و ناشران بدون شناخت دقیق منظومه فکری امام و رهبر شهید به روایت و تحلیل بپردازند، در تشخیص آرمان‌ها، اولویت‌ها و انتقال مفاهیم دچار خطا خواهند شد.

وی افزود: رهبر شهید همواره بر نقش خواص تأکید داشتند و در میان خواص، برای فعالان فرهنگی و اهل اندیشه جایگاه ویژه‌ای قائل بودند؛ زیرا فرهنگ یکی از مهم‌ترین عرصه‌های شکل‌دهنده جامعه است.

مختارپور با بیان اینکه رهبر شهید فرهنگ را«ثقل اکبر» می‌دانستند، اظهار داشت: از همین رو، مسئولیت اهل فرهنگ در هدایت افکار عمومی و روایت صحیح معارف، مسئولیتی سنگین و تعیین‌کننده است.

وی فرهنگ را از مهم‌ترین محورهای اندیشه رهبر شهید دانست و گفت: در نگاه ایشان، فرهنگ روح جامعه، هویت ملت و زیربنای همه تحولات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی است و بدون اصلاح فرهنگی، دستیابی به پیشرفت پایدار امکان‌پذیر نخواهد بود.

وی افزود: رهبر شهید همواره فعالان فرهنگی را به تولید آثار عمیق، متقن و اثرگذار فرا می‌خواندند و بر پرهیز از سطحی‌نگری و روایت‌های ناقص تأکید داشتند.

 اهل قلم؛ راویان حقیقت و حافظان حافظه تاریخی ملت

مختارپور با اشاره به جایگاه هنر و ادبیات در اندیشه رهبر شهید اظهار کرد: از نگاه ایشان، سرنوشت هیچ ملت و هیچ جریان مقاومتی تا زمانی که به زبان هنر و ادبیات روایت نشود، در حافظه تاریخ ماندگار نخواهد شد و یادآوری کرد که ایشان رمان را یکی از بهترین قالب ها در بیان این روایات می‌دانستند.

وی افزود: رسالت نویسندگان، شاعران، ناشران، هنرمندان و اصحاب رسانه، روایت صادقانه، هنرمندانه و مسئولانه حقیقت است و آثار فرهنگی باید ضمن برخورداری از استحکام علمی و هنری، بر پایه ارزش‌های اسلامی و منظومه فکری امام خمینی(ره) و رهبر شهید شکل بگیرد.

علیرضا مختارپور تصریح کرد: لازم نیست همه مفاهیم فکری و معرفتی در قالب یک اثر به‌صورت مستقیم بیان شود؛ مهم این است که معارف اسلامی و ارزش‌های انقلاب در فضای اثر حضور داشته باشد و نویسنده بتواند در چارچوب این مبانی، اثری اثرگذار تولید کند.

وی افزود: حتی در یک رمان خانوادگی، روابط شخصیت‌ها، نوع نگاه به انسان، خانواده، اخلاق و ارزش‌های اجتماعی باید با مبانی اسلامی و معارفی که امام خمینی(ره) و رهبر شهید تبیین کرده‌اند، هماهنگ باشد.

مطالعه؛ کلید فهم منظومه فکری رهبر شهید

مختارپور با اشاره به سیره علمی رهبر شهید، مطالعه را یکی از مهم‌ترین ارکان شکل‌گیری اندیشه ایشان دانست و گفت: گستره تألیفات، درس‌های تفسیری، تقریظ‌ها و نقدهای محتوایی رهبر شهید نشان می‌دهد که کتاب‌خوانی، پژوهش و دقت علمی، بخش جدایی‌ناپذیر از زندگی فرهنگی ایشان بوده است.

وی افزود: رهبر شهید در کنار تقریظ بر آثار ارزشمند، در مواردی نیز با صراحت به نقد محتوایی برخی کتاب‌ها و حتی نویسندگان می‌پرداختند؛ رویکردی که نشان‌دهنده اهمیت صداقت، استحکام فکری و سلامت روایت در تولید آثار فرهنگی است.

مختارپور تأکید کرد: شناخت اندیشه رهبری تنها با جست‌وجوی چند عبارت یا نقل‌های پراکنده امکان‌پذیر نیست، بلکه باید متن کامل سخنان، شرایط تاریخی، مخاطبان، زمان و مکان بیان مطالب و ارتباط میان سخنان مختلف مورد توجه قرار گیرد.

وی ادامه داد: برای فهم درست یک دیدگاه، باید مجموعه سخنان را در کنار هم قرار داد و میان مطالب کلی، جزئی، مطلق و مقید تفاوت گذاشت؛ چراکه این کار نیازمند بررسی دقیق و روشمند است.

مسئولیت نویسندگان، شاعران و ناشران در تولید آثار ماندگار

مختارپور با اشاره به تقسیم‌بندی رهبر شهید درباره کتاب، بیان کرد: از نگاه ایشان، کتاب باید در خدمت رشد فکری و فرهنگی جامعه باشد و نویسندگان، ناشران و متولیان فرهنگی در قبال آثار منتشرشده مسئولیت مستقیم دارند. تولید کتاب باید همراه با شناخت مخاطب، نیازسنجی و توجه به نتیجه و خروجی فرهنگی باشد؛ زیرا کتاب زمانی ارزشمند است که بتواند در جامعه جریان‌سازی کند. میزان موفقیت یک اثر تنها با شمارگان آن سنجیده نمی‌شود، بلکه مهم این است که کتاب چه اثری بر مخاطب می‌گذارد، چه میزان او را به تفکر وادار می‌کند و آیا می‌تواند در سبک زندگی و نگاه او تأثیر ایجاد کند.

وی با اشاره به اهمیت کیفیت آثار فرهنگی گفت: رهبر شهید ما استفاده از استاد راهنما در تالیف و ویرایش کتاب را ضروری می‌دانست و به ویراستاری علمی و فنی، جذابیت، صفحه آرایی، نوع حروف و طرح جلد توجه می کرد.

وی افزود: ایشان در یکسال به فاصله دو ماه در خرداد و مرداد سال 90 در دیدار شعرای آئینی و شعرای رمضان با اشاره به شاعرهایی چون صائب، نظیری نیشابوری و محمدجان قدسی مشهدی که به تعبیر ایشان شاعر بزرگی است و جزء شعرای برجسته سبک هندی در دوره صفویه، قرن یازدهم، است و اشعارش جزء قوی ترین شعرهاست سخن می‌گوید و بیان می‌کند که با وجودی که او مداح و خادم امام رضا (ع) بود، سفر به هند و معاشرت با سلاطین و امرای هند در آن دستگاه‌های بی بند و بار این آقا را از این رو به آن رو می‌کند و تاکید دارند که مراقب محیط‌ها باشید و نیز میگویند در دویست سال مربوط به دوره سبک هندی شاید به ندرت بتوان 10 شاعر مانند صائب، محمد قدسی و نظیری نیشابوری پیدا کرد البته ما هنوز چشم به راه صائب‌ها، محمدقدسی ها و نظیری ها هستیم. مختارپور تاکید کرد: صحبت ایشان به قوت شعر، استحکام و هنرمندی شاعر تاکید دارد.

جهاد فرهنگی

مختارپور با اشاره به نگاه رهبر شهید به فعالیت‌های فرهنگی اظهار داشت: برخی فعالیت‌های نویسندگی و نشر، زمانی که در مسیر تبیین حقیقت، مقابله با تحریف و انتقال ارزش‌های اسلامی و انقلابی قرار گیرد، مصداق جهاد فرهنگی خواهد بود.

وی افزود: دشمنان انقلاب اسلامی تلاش می‌کنند حقایق این مسیر را از دید مردم پنهان کنند، اما نویسندگان و فعالان فرهنگی با روایت درست و هنرمندانه می‌توانند در برابر این جریان ایستادگی کنند.

وی با بیان اینکه جهاد فرهنگی نیازمند شناخت درست میدان است، افزود: همان‌گونه که در عرصه‌های دیگر، شناخت دشمن اهمیت دارد، در حوزه فرهنگ نیز باید جریان‌های فکری و فرهنگی را به‌درستی شناخت.

مختارپور تصریح کرد: بصیرت و صبر دو عنصر مهم برای مواجهه با چالش‌های فرهنگی است؛ زیرا در شرایط پیچیده و غبارآلود، تشخیص مسیر درست و ایستادگی بر آن، نیازمند شناخت عمیق و استقامت است.

وی با اشاره به برخی محورهای اصلی اندیشه رهبر شهید از جمله توحید، کرامت انسان، معاد، امید، مجاهدت، عدالت، عقلانیت، اخلاق، استقلال، آزادی، عزت و رفاه گفت: این آرمان‌ها، پایه‌های منظومه فکری ایشان را تشکیل می‌دهد و راهبردهایی همچون مردم‌سالاری دینی، پایبندی به فقه جواهری، اخلاق‌مداری و مدیریت مبتنی بر ارزش‌ها، مسیر تحقق این آرمان‌هاست.

رسالت اهل قلم

مختارپور در پایان رسالت اهل قلم را اقدام مخلصانه و مجاهدانه در تولید آثار مفید، موثر و فاخر برای تبیین، تبلیغ و ترویج معارف و ارزش‌های اسلامی و انقلاب اسلامی بر اساس مکتب امام خمینی(ره) و منظومه فکری رهبر شهید توصیف کرد که با استفاده از اصول حرفه‌ای و هنرمندانه در گونه‌های مختلف و برای مخاطبان متنوع بر اساس اولویت‌ها از جمله رفع نیاز مخاطبان باشد.