داخلی
»کتابخانه و کتابداری
هدیه هشتم: سامانه رؤیتپذیری
به گزارش لیزنا، تأثیرگذاری مؤسسههای آموزش عالی، پارکهای علم و فناوری، و هر نهاد دیگری در زیستبوم علم، پژوهش، فناوری، و نوآوری همواره آسان نیست و وابسته به مسائل گوناگونی است. یکی از این مسائل، بیتردید، آن است که فعالیتها و دستاوردهای این نهادها از سوی ذینفعان گوناگون (از پژوهشگران گرفته تا کارفرمایان، سرمایهگذاران، سیاستگذاران، و عامۀ مردم) دیده شوند. روشن است که امروزه یافتن یک اثر پژوهشی، پژوهشگر، نهاد آموزشی یا پژوهشی، محصول فناورانه، فناور، ایدۀ فناورانه یا نوآورانه، یا یک واحد فناور یا نوآور در میان انبوه نهادها، محصولات، و افراد همانند یافتن سوزنی در انبار کاه است. به همین دلیل، کسانی یا چیزهایی به موفقیت بیشتری دست مییابند که آسانتر یافته شوند و این امر با عنوان «رؤیتپذیری» در ادبیات امروز مطرح شده است.
علیرغم اهمیت رؤیتپذیری برای مؤسسههای آموزش عالی و پارکهای علم و فناوری، بسیاری از آنها ـ به ویژه در ایران ـ هنوز به این موضوع توجه نشان ندادهاند؛ که از دلایل آن میتوان به عدم توجه مدیران و سیاستگذاران کشور به این موضوع و ناآشنایی آنان با این مفهوم اشاره کرد. یکی از راههای افزایش رؤیتپذیری این نهادها فراهم کردن سازوکاری است که آنها بتوانند در زمینۀ رؤیتپذیری با یکدیگر رقابت کنند. ارزیابی، مقایسه، و رتبهبندی چنین سازوکاری است که میتواند این نهادها را به سوی به کار بستن ابزارها و راهکارهایی برای رؤیتپذیری بیشتر سوق دهد.
نظر به اهمیت رؤیتپذیری در جهان رقابتی امروز، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، سامانه ارزیابی و رتبهبندی رؤیتپذیری را به نشانی https://vrank.irandoc.ac.irراهاندازی کرده که نخستین کوشش در نوع خود در ایران و جهان است.
ارزیابی رؤیتپذیری 49 پارک علم و فناوری کشور
در ویرایش نخست رتبهبندی رؤیتپذیری، 49 پارک علم و فناوری کشور بر پایة 36 سنجة کمی ارزیابی شدهاند. «هویت دیجیتال»، «فضای وب»، «شبکهسازی»، و «برونداد» این چهار بُعد کلیدی هستند که امتیاز و رتبه پارکهای علم و فناوری کشور را روشن کردهاند. شهرك علمي و تحقيقاتي اصفهان، پارك فناوري پرديس، پارك علم و فناوري دانشگاه تهران، پارک علم و فناوری خراسان، پارک علم و فناوری فارس، پارک علم و فناوری استان سمنان، پارک علم و فناوری دانشگاه صنعتی شریف، پارك علم و فناوري دانشگاه تربيت مدرس، پارک علم و فناوری يزد، و پارک علم و فناوری گيلان رؤیتپذیرترین پارکهای علم و فناوری کشور هستند که در لیگ الماس نظام رتبهبندی رؤیتپذیری جای گرفتهاند.
نام بیش از 200 دانشگاه و پژوهشگاه در ویرایش نخست رتبهبندی رؤیتپذیری
ویرایش نخست نظام رتبهبندی رؤیتپذیری کوشیده است تا شمول حداکثری مؤسسهها را داشته باشد و توانسته است میزان رؤیتپذیری بیش از 200 دانشگاه و پژوهشگاه را ارزیابی کند. چارچوب سنجش رؤیتپذیری مؤسسههای آموزش عالی ایران دربردارندة پنج بُعد کلیدی، یعنی (1) هویت دیجیتال، (2) فضای وب، (3) شبکهسازی، (4) برونداد، و (5) تأثیر است. این پنج بُعد، روی هم، 32 سنجۀ کلیدی برای ارزیابی میزان رؤیتپذیری مؤسسههای آموزش عالی ایران را پوشش میدهند. ارزیابی مؤسسهها بر پایۀ این چارچوب نشان داد که «دانشگاه تهران» بیش از دیگر دانشگاههای ایرانی رؤیتپذیر است. در میان پژوهشگاهها نیز پژوهشگاه رویان در صدر است. خود ایرانداک نیز از مفاهیم و تکنیکهای رؤیتپذیری غافل نیست و ارزیابیها نشان دادند که در میان مؤسسههای آموزش عالی ایران، ایرانداک جایگاه 15 ملی را داراست.
مؤسسههای آموزش عالی و پارکهای علم و فناوری نیازمند کاربست سازوکارهایی برای رؤیتپذیری بیشتر هستند
مؤسسههای آموزش عالی و پارکهای علم و فناوری ایرانی برای بهبود رؤیتپذیری خود در سطح ملی و بینالمللی نیازمند اقداماتی در چند حوزه هستند. نخستین گام، تقویت هویت دیجیتال دانشگاهها است. این امر مستلزم راهاندازی و بهروزرسانی وبسایتهای استاندارد با محتوا و اطلاعات باکیفیت و چندزبانه، ایجاد و مدیریت حسابهای کاربری رسمی در شبکههای اجتماعی معتبر و تشویق افراد به ایجاد پروفایلهای حرفهای و انتشار دستاوردهای خود در این پلتفرمها است. دومین اقدام ضروری، ارتقای کیفیت و کمیت بروندادها است. این امر از طریق افزایش انتشار علمی و ثبت اختراعات و نوآوریها امکانپذیر است. همچنین، این نهادها میتوانند با مشارکت فعال در رویدادهای ملی و بینالمللی و همکاریهای مشترک، به افزایش اثرگذاری خود و در نتیجه، ارتقای رؤیتپذیری در سطح بینالمللی دست یابند. سومین حوزه اقدام، تقویت شبکهسازی است. این امر از طریق عضویت در نهادهای بینالمللی و برگزاری همایشها و کنفرانسهای مشترک امکانپذیر است. در نهایت، این نهادها میتوانند با بهرهگیری از ابزارهای نوین ارتباطی، به افزایش نفوذ و تاثیرگذاری خود در جامعه بپردازند. فعالیت در شبکههای اجتماعی داخلی و تولید محتوا با زبان ساده و قابل فهم برای عموم مردم، میتواند به ارتقای جایگاه اجتماعی آنها و افزایش سطح آگاهی و سواد جامعه کمک کند.
چرا این دستاورد اهمیت راهبردی دارد؟
-این کوشش خروج از انزوای علمی و اجرایی را در پی خواهد داشت، که باعث میشود توانمندیهای دانشگاهها و پارکهای علم و فناوری به شکلی هدفمند توسط سرمایهگذاران و سیاستگذاران دیده شده و از هدررفت فرصتهای همکاری جلوگیری شود.
-رتبهبندی انگیزهای برای مدیران ایجاد میکند تا با بهکارگیری ابزارهای نوین، حضور دیجیتال و کیفیت بروندادهای خود را به سطح استانداردهای جهانی برسانند.
-این سامانه ابزاری کلیدی در اختیار سیاستگذاران قرار میدهد تا تصویری دقیق و دادهمحور از وضعیت نفوذ اجتماعی و علمی نهادهای مختلف داشته باشند و منابع را بر اساس تأثیرگذاری واقعی و حضور فعال در زیستبوم نوآوری تخصیص دهند.
هدیهای به جامعه علم و فناوری
سامانه رتبهبندی رؤیتپذیری را میتوان «قطبنمای نوین» زیستبوم پژوهش و نوآوری ایران دانست که به عنوان هدیهای از سوی ایرانداک، مسیر خروج از گمنامی را برای نخبگان و نهادهای علمی و فناوری هموار کرده است. این دستاورد با تبدیل مفاهیم انتزاعی به شاخصهای سنجشپذیر، نهتنها ابزاری برای دیدهشدن، بلکه با ایجاد شفافیت و رقابت سازنده، میتواند روحی تازه در کالبد دانشگاهها و پارکهای علم و فناوری بدمد تا دستاوردهایشان از حصار کتابخانهها و آزمایشگاهها خارج شده و در دسترس ذینفعان واقعی قرار گیرد. در حقیقت، این سامانه پلی میان «دانش و فناوری» و «اثرگذاری» بنا کرده که ثمره آن، شکوفایی برند ملی علم و فناوری در عرصههای جهانی خواهد بود.
۱. از توهین به افراد، قومیتها و نژادها خودداری کرده و از تمسخر دیگران بپرهیزید و از اتهامزنی به دیگران خودداری نمائید.
۲.از آنجا که پیامها با نام شما منتشر خواهد شد، بهتر است با ارسال نام واقعی و ایمیل خود لیزنا را در شکل دهی بهتر بحث یاری نمایید.
۳. از به کار بردن نام افراد (حقیقی یا حقوقی)، سازمانها، نهادهای عمومی و خصوصی خودداری فرمائید.
۴. از ارسال پیام های تکراری که دیگر مخاطبان آن را ارسال کرده اند خودداری نمائید.
۵. حتی الامکان از ارسال مطالب با زبانی غیر از فارسی خودداری نمائید.