کد خبر: 40482
تاریخ انتشار: یکشنبه, 10 آذر 1398 - 10:22
ایمیل
چاپ

داخلی

»

مطالب کتابداری

»

کتابخانه و کتابداری

در نشست افتتاحیه پنجمین کنگره متخصصان علوم اطلاعات با موضوع ما و آینده تأکید شد:

زمان تغییر فرا رسیده است

منبع : لیزنا
نشست افتتاحیه پنجمین کنگره متخصصان علوم اطلاعات با موضوع «ما و آینده: تحولات نوپدید در علوم کتابخانه ­ها و آرشیوها» برگزار شد.
زمان تغییر فرا رسیده است

به گزارش لیزنا، نشست افتتاحیه پنجمین کنگره متخصصان علوم اطلاعات با موضوع «ما و آینده: تحولات نوپدید در علوم کتابخانه ­ها و آرشیوها» چهارشنبه 29 آبان ماه 1398 در تالار قلم سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران برگزار شد.

در این نشست موضوع اصلی کنگره پنجم از دیدگاه‌های مختلفی مورد بررسی قرار گرفت. دکتر محمد زره‌ساز، دبیر علمی کنگره و دبیر نشست افتتاحیه با بیان مقدمه‌ای در رابطه با ضرورت توجه به رویکرد آینده‌نگری در فضای رشته و حرفه، به چالش‌های این دو حوزه اشاره کرد. وی کاهش جذب نیروهای انسانی در فضاهای حرفه‌ای از جمله کتابخانه‌ها و آرشیوها و گسترش کمی و بی‌کیفیت رشته در بیش از نود گروه آموزشی در دانشگاه‌های کشور را در سال‌های اخیر یادآوری کرد و خواستار توجه جدی نهادها و اندیشمندان فعال در این حوزه به حضور نقش‌آفرین در آینده قابل پیش‌بینی به عنوان ضرورتی انکارناپذیر شد. وی انجمن علمی را به عنوان یکی از نهادهای تأثیرگذار و رابط در فضای رشته و حرفه معرفی کرد که می‌تواند نقش مهمی را در افزایش شناخت و تبیین راهبردهای آینده‌نگرانه به منظور چابک‌سازی و بازتعریف رویکردهای حرفه‌ای و آموزشی با توجه به تحولات قابل پیش‌بینی ایفاء کند. پس از این مقدمه اعضای پنل معرفی شدند و نقش آنها در شکل‌گیری مباحث نشست برای حضار تبیین شد.

دکتر سیدرحمت­ الله فتاحی، استاد پیشکسوت دانشگاه فردوسی مشهد نخستین سخنران این نشست بود که صحبت­های خود را با این سؤال که چگونه می‌توانیم حرفه و رشته خود را پویاتر کنیم؟ آغاز کرد. ایشان در ادامه افزود: یکی از راه­ حل­ها فکر کردن به آینده، آینده پژوهی و گرفتن ایده ­هایی از محیط است. هر وقت کتابخانه نتواند خدمات خود را به درستی ارائه دهد جامعه نمی­ ایستد و هدف و خدمتش را از جای دیگری تأمین می­ کند و این یک هشدار جدی است.

دکتر فتاحی در ادامه اظهار کرد: مسئله مهم در رشتۀ کتابداری ضعف شدید در ارائه خدمات است، ایشان در بین صحبت­های خود چند سوال اساسی بیان کرد، ازجمله: -خدمات سنتی کتابخانه تا چه زمانی می‌تواند نیازهای جامعه را برطرف کند؟ -با ادامه روند سنتی در زمینه خدمت آیا آینده روشنی برای ما وجود دارد؟ -فناوری­های نوین چه تأثیری بر انتظارات جامعه نسبت به دسترسی به اطلاعات و دانش گذاشته است؟ –چرا خانواده گوگل یک خانواده موفق است؟ چه استراتژی­هایی را گوگل استفاده می­ کند؟

استاد پیشکسوت دانشگاه فردوسی مشهد در ادامه افزود: دلیل ایده گرفتن از گوگل این بود که مردم از گوگل مَپ استفاده‌های زیادی می‌کنند. وی در ادامه ویژگی­های گوگل را بیان و آن­ها را با خدمات کتابخانه مقایسه کرد و در پایان سخنرانی خود گفت: بخاطر فناوری­های نوین و وجود خانواده گوگل توقعات و انتظارات بالا رفته و ما نمی­ توانیم با خدمات سنتی به آن­ها پاسخ دهیم. انتظار افراد از سازمان­ها این است که پویا، سریع و ساده عمل کنند. اگر ما چنین عملکردی داشته باشیم می ­توانیم بر روند توسعه جامعه موثر باشیم. در غیر این صورت بقای خود را از دست خواهیم داد.

دکتر محمدباقر غزنوی قوشچی عضو هیئت علمی دانشگاه شاهد و از فعالان حوزه فناوری‌های اطلاعاتی به تحولات عرصه فناوری در حوزه مخازن داده‌ای اشاره کرد و بحث خود را به معرفی و نحوه فعالیت این منابع در وب اختصاص داد. وی اهمیت مخازن داده‌ای را به دلیل گردآوری و ارائه انواع داده‌ها و اطلاعات سازمان‌ها در قالب‌های مختلف دانست.

دکتر غزنوی در ادامه افزود: به دلیل تنوع اطلاعات، فراگیری و وجود انواع داده ­ها با فرمت­ های مختلفی که در وب وجود دارد باید از مخازن داده ­ای استفاده کرد. تنوع مخازن داده­ ای کم کم در حال تبدیل به تعداد محدودی منحصر می­ شود که دو نمونۀ کلیدی آن­ها ای ­پرینت و دی­ اسپیس است. وی در ادامه آمارهایی را بیان کرد که تعداد توزیع مخازن داده ­ای که مبتنی بر ای ­پرینت و دی ­اسپیس می باشند را نشان می داد.

دکتر غزنوی در ادامه اظهار کرد: مطلبی که در مخازن داده­ ای مطرح شده این است که تنوع اطلاعات این مخازن به دست کاربر برسد بنابراین بحث سئو (جدول تناوبی سئو) بیان می­ شود. عضو هیئت علمی دانشگاه شاهد در پایان عنوان کرد که آینده فناوری به سمت وب 5 می‌رود و در این فناوری تعاملی بودن و مصورسازی داده‌ها نقش اساسی را برای اینکه کتابخانه‌ها و مخازن داده‌ای آینده به عامل انسانی مرتبط شوند دارد.

در ادامه دکتر علیمحمدی عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی، ضمن اشاره به موضوعاتی چون یکپارچه شدن فناوری، تبعیض قائل شدن و ضرورت برخورد منصفانه با افراد (کاربران)، تعهد به تنوع در خدمات و ارائه خدمات به خارج از کتابخانه، گفت: در حوزه آموزش باید به حوزه ­های جدید مثل علوم شناختی روی بیاوریم و توسعه برنامه­ های آموزشی جدید و تصمیم برای رفتن به دانشکده­ های جدید باید بر اساس نیاز بازار کار صورت گیرد.

دکتر محمدمهدی ذوالفقارزاده عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و پژوهشگر حوزه آینده‌پژوهی ضمن تشکر و قدردانی از انجمن کتابداری و اطلاع­ رسانی ایران به منظور انتخاب رویکرد آینده‌نگر برای کنگره امسال، به بررسی چند موضوع از قبیل ماهیت و کارکردهای آینده‌پژوهی، روندها و عدم قطعیت‌هایی که آینده کتابخانه ­ها را تحت تأثیر قرار می ­دهد پرداخت.

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در ادامه گفت: آینده‌پژوهی پیشگوئی نیست و کسی در این فضای پر از تغییر نمی‌تواند ادعا کند که در آینده چه اتفاقی خواهد افتاد. ما آینده‌های مختلفی را پیش‌روی خود قرار می‌دهیم چه در ممکنات، چه در احتمالات و چه در مطلوبات. ما به خاطر تغییر سراغ آینده‌پژوهی می‌رویم و این نشان می‌دهد که این نیاز در میان کتابداران احساس شده است که ما نیازمند تغییر هستیم. تغییر و تحول در گرو چیست؟ تغییر در گرو تغییر ذهنیات ماست.

دکتر ذوالفقارزاده در ادامه به معرفی مرکز مطالعات آینده کتابخانه‌ها که توسط انجمن کتابداری آمریکا تأسیس شده است پرداخت و گفت: این مجموعه سی و نه روند را به عنوان روندهای تأثیرگذار بر آینده این حوزه معرفی کرده است. یکی از روندها به عنوان خلوت ذهن معرفی شده که کتابخانه می‌تواند خدمات خوبی را در این زمینه به کاربران ارائه دهد. وی همچنین به انجمن پیشنهاد داد تا مرکزی برای مطالعات آینده‌پژوهی و رصد روندها و عدم قطعیت‌های این حوزه با توجه به اقتضائات بومی پدید آورد.  

 دکتر سید مهدی طاهری عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبائی در ابتدای صحبت‌های خود جای موزه‌داران را در این کنگره خالی دانست. وی افزود: اگر بخواهیم آیندۀ سبزی و حضور پر رنگ در آینده، داشته باشیم، باید از رویکرد انفعالی خارج شویم و تأثیرگذار باشیم و در توسعه فناوری­ها مؤثر باشیم زیرا پتانسیل بالایی در بافت فرهنگی وجود دارد.

وی ضمن اشاره به اهمیت داده‌های بافت فرهنگی (شامل کتابخانه، آرشیو و موزه) به سولوشن‌های دنیای فناوری و تعامل متخصصان حوزه با فناوری‌ها با ذکر جزئیات پرداخت. از آن جمله به سولوشن­های مختلفی که درباره بیگ دیتا ارائه شده مثل لینک دیتا و ماشین لرنینگ اشاره کرد و افزود: بافت داده‌های فرهنگی به دلیل داشتن بافت ساختارمند برای این سولوشن‌ها بسیار مناسب هستند و ما باید به سمت شیوه­ های ترکیبی انسان و ماشین حرکت کنیم.

دکتر طاهری در ادامه اظهار کرد: یکپارچه‌سازی داده ­های میراث فرهنگی با داده­ های تولید شده توسط کاربران برای ایجاد مخازن قوی اهمیت دارد. وی به غفلت از داده‌های موجود در شبکه‌های اجتماعی و اهمیت آنها اشاره کرد و افزود: پیشنهاد من همگرایی بافت میراث فرهنگی است و باید داده‌های هر سه بافت یعنی کتابخانه، آرشیو و موزه همگرا شود و باید حرکت‌های جدی را برای یکپارچه‌سازی داده‌های بافت میراث فرهنگی آغاز کنیم. ما تا کنون واقعا منفعلانه عمل کرده‌ایم و باید در تولید این فناوری‌ها تأثیرگذار باشیم.

در ادامه نشست به پرسش­های حاضرین در نشست پاسخ داده شد. از جمله موارد طرح شده می‌توان به ضرورت توجه به ایده‌های نو و الگوگیری از ایده‌های موفق؛ فرا رسیدن زمان تغییر؛ انجام تغییرها در رشته بدون نقشه راه در گذشته؛ نیاز راه‌اندازی اتاق فکر در انجمن در رابطه با آینده‌پژوهی و ضرورت حذف و بازنگری در قواعد مزاحم برای ارائه خدمات کارآمد به کاربران اشاره کرد.

در پایان نشست دکتر زره‌ساز دبیر نشست ضمن جمع‌بندی از مباحث ارائه شده عنوان کرد: به اذعان همه حاضران در نشست زمان تغییر بنیادی در رشته و حرفه‌های وابسته به علوم اطلاعات با توجه به تحولات قابل پیش‌بینی فرا رسیده است. ان شاء لله در نشست‌های دیگر کنگره و همچنین در برنامه‌های آتی انجمن کتابداری و اطلاع‌رسانی ایران به این موضوع به صورت مفصل‌تر پرداخته خواهد شد.

مشروح این نشست پس از پیاده سازی و ویرایش در کتاب مجموعه مباحث و دستاوردهای کنگره پنجم متخصصان علوم اطلاعات ایران منتشر خواهد شد.

 

خواهشمند است جهت تسهیل ارتباط خود با لیزنا، در هنگام ارسال پیام نکات ذیل را در نظر داشته باشید:
۱. از توهین به افراد، قومیت‌ها و نژاد‌ها خودداری کرده و از تمسخر دیگران بپرهیزید و از اتهام‌زنی به دیگران خودداری نمائید.
۲.از آنجا که پیام‌ها با نام شما منتشر خواهد شد، بهتر است با ارسال نام واقعی و ایمیل خود لیزنا را در شکل دهی بهتر بحث یاری نمایید.
۳. از به کار بردن نام افراد (حقیقی یا حقوقی)، سازمان‌ها، نهادهای عمومی و خصوصی خودداری فرمائید.
۴. از ارسال پیام های تکراری که دیگر مخاطبان آن را ارسال کرده اند خودداری نمائید.
۵. حتی الامکان از ارسال مطالب با زبانی غیر از فارسی خودداری نمائید.
نام:
ایمیل:
* نظر: