«سال توران میرهادی» در فرهنگنامه آغاز می‌شود

به گزارش خبرنگار لیزنا، در آغاز این نشست، نصرالله افاضل، دبیر شورای مدیریت فرهنگنامه کودکان و نوجوانان، ضمن خوش‌آمدگویی به حاضران، از منصور وصالی برای ارائه سخنرانی دعوت کرد.

وصالی سخنرانی خود را با موضوع شناخت، یادگیری و آموزش در بستر روان‌شناسی رفتارگرا ارائه کرد. وی درباره کارکردهای مغز، نورون‌ها و شبکه عصبی مغز و ارتباط این شبکه با فرایند یادگیری توضیحاتی دقیق و ملموس ارائه داد و ۱۰ باور نادرست درباره یادگیری را برشمرد:

1. انسان‌ها فقط از ۱۰ درصد ظرفیت مغزی خود استفاده می‌کنند.
2. دانش‌آموز با گوش کردن در کلاس، همه مطالب را همان‌جا یاد می‌گیرد.
3. نظریه راست‌مغزی و چپ‌مغزی.
4. مغز کودک فقط یک زبان را می‌تواند بیاموزد.
5. هر آنچه تا سه‌سالگی آموخته می‌شود، همه یادگیری انسان را شکل می‌دهد و پس از آن چیز جدیدی آموخته نمی‌شود.
6. مغز را نمی‌توان تغییر داد.
7. مغز همه تجربه‌ها را به خاطر می‌آورد.
8. تفاوت‌های جنسی بر کارکرد مغز تأثیر تعیین‌کننده دارد؛ مانند این باور که زنان توانایی کمتری در ریاضیات دارند.
9. نژادهای مختلف دارای تفاوت‌های مغزی هستند، در حالی که میان نژادهای مختلف تفاوتی از این نظر وجود ندارد.
10. نوشیدن آب فراوان، کارکرد مغز را افزایش می‌دهد.

وصالی تأکید کرد که دانش، شبکه‌های عظیم بازیابی اطلاعات است و اعصاب انسان از طریق پنج حس یا از راه تفکر فعال می‌شوند و مراحل بازیابی دانش را انجام می‌دهند.

وی همچنین با اشاره به تفاوت میکروساختارهای شبکه مغز از جمله دندریت‌ها، توضیح داد که این میکروساختارها در هر انسان با دیگری متفاوت است و نمی‌توان از استعداد ذاتی سخن گفت. به گفته وی، از منظر روان‌شناسی رفتارگرا، همه چیز اکتسابی است و در فرایند یادگیری به دانش و توسعه شبکه بازیابی در مغز تبدیل می‌شود.

وصالی در ادامه به موضوع تک‌بعدی و چندبعدی بودن انسان‌ها، به‌ویژه نوجوانان، پرداخت و اظهار داشت ممکن است دانش‌آموزی در ریاضیات بسیار موفق باشد اما فردی تک‌بعدی محسوب شود. وی توضیح داد افرادی که در کنار درس‌هایی مانند ریاضی و فیزیک به مطالعه رمان، هنر، موسیقی و ورزش نیز می‌پردازند، چندبعدی‌تر هستند و در مجموع انسان‌های موفق‌تری در جامعه به شمار می‌روند.

در پایان این بخش، وصالی به پرسش‌های حاضران پاسخ داد.

سال توران میرهادی رسماً آغاز شد

پس از آن، نوش‌آفرین انصاری برای سخنرانی دعوت شد. وی به‌طور رسمی از آغاز «سال توران میرهادی» در 1406 یاد کرد و گفت  سال 1406 و هم‌زمان با صدمین سال تولد این بانوی تاثیرگذار، «سال توران میرهادی» نام‌گذاری شده است و شورای کتاب کودک و فرهنگنامه برای این مناسبت برنامه‌های ویژه‌ای تدارک دیده‌اند.

انصاری همچنین از طراحی نشان ویژه این برنامه‌ها خبر داد و اعلام کرد همه اخبار و برنامه‌های مرتبط با این رویداد با این نشان در اختیار علاقه‌مندان ادبیات کودک، تعلیم و تربیت و توران میرهادی قرار خواهد گرفت.

وی در پایان به سندی از توران میرهادی اشاره کرد که متن آن توسط مهرناز خراسانچی، رئیس پیشین کتابخانه عمومی حسینیه ارشاد، قرائت شد. خراسانچی سال‌ها میزبان برنامه‌های شورای کتاب کودک در این کتابخانه بود و از فعالیت‌های شورا حمایت می‌کرد. اعلام شد متن کامل این سند در آینده نزدیک منتشر خواهد شد.

انصاری همچنین از انتشار چاپ دوم کتاب مجموعه مقاله‌های ایران گرگین خبر داد و از وی برای سخنرانی دعوت کرد.

شعر ایران گرگین در سوگ کودکان میناب

ایران گرگین سخنان خود را با یاد توران میرهادی آغاز کرد و از همراهان او در مسیر طولانی و پر فراز و نشیب شکل‌گیری فرهنگنامه یاد کرد. وی از شخصیت‌هایی چون توران میرهادی، حسن مرندی و نویسندگان مجلات پیک که فرهنگنامه بر بستر آن شکل گرفت و رشد کرد، همچنین ایرج جهانشاهی، محمود محمودی، هوشنگ شریف‌زاده و اسماعیل سعادت نام برد.

گرگین سپس به درخواست حاضران، شعر خود را در سوگ کودکان میناب قرائت کرد:

اهریمن جنگ‌افروز سفیر زد
آتش در خاک شعله‌ور شد
مدرسه میناب در آتش سوخت
و کودکان خونین‌تن بر خاک پراکندند
طبیعتِ نظاره‌گر روی درهم کشید
ماه، در آسمان پنهان شد
پرندگان در پرواز بال بستند
درختان در خاک نشستند
و لیموهای میناب عطر نیفشاندند
جهان چشم فروبست و ندید
اهریمنان ظلمت بی‌هیچ شرمی نگریستند
مادران دست سوی خداوند بردند و گریستند
و فرشتگان پیکرهای خونین را به آغوش کشیدند
تنها مردم به خشم فریاد برآوردند.

در ادامه برنامه، نصرالله افاضل از پندار خمارلو، فرزند توران میرهادی، برای سخنرانی دعوت کرد.

پندار خمارلو با معرفی خود، به بیان خاطراتی از مادرش پرداخت و برخی دیدگاه‌های آموزشی و تربیتی توران میرهادی را تشریح کرد.

وی با اشاره به بخشی از سخنان منصور وصالی درباره آثار منفی انتظار کسب نمره ۲۰ از دانش‌آموزان، یادآور شد که در مدرسه فرهاد رقابت وجود نداشت و دانش‌آموزان از نمرات یکدیگر اطلاع نداشتند. به گفته وی، توران میرهادی معتقد بود معرفی شاگرد اول و تأکید بر تفاوت‌های اندک میان دانش‌آموزان، احساس شکست را به دیگران منتقل می‌کند و آثار منفی روانی بر آنان بر جای می‌گذارد.

پندار خمارلو با نقل قولی از توران میرهادی گفت که وی کمتر دیده بود دانش‌آموزان شاگرد اول در زندگی اجتماعی خود موفق‌تر باشند، زیرا این عنوان‌ها سطح انتظارات و اعتماد به نفس غیرواقعی را افزایش می‌دهد. وی تأکید کرد که توران میرهادی باور داشت انسان‌ها از اشتباه‌ها و اصلاح خطاهای خود بیشتر می‌آموزند تا از موفقیت‌های ظاهری.

وی همچنین خاطره‌ای از دوران تحصیل خود در مدرسه فرهاد بیان کرد و گفت توران میرهادی در یکی از آزمون‌ها سه سؤال طرح کرد و پس از توزیع برگه‌ها کلاس را ترک کرد. دانش‌آموزان ابتدا سکوت کردند اما به تدریج با یکدیگر به گفت‌وگو و مشورت پرداختند. پس از پایان زمان آزمون، توران میرهادی به کلاس بازگشت و هنگامی که یکی از دانش‌آموزان از گفت‌وگوهای صورت‌گرفته ابراز نگرانی کرد، پاسخ داد که هدف دقیقاً همین بوده و این کار را تقلب نمی‌داند.

پندار خمارلو همچنین به اهمیت مشاهده در نظام آموزشی مورد نظر توران میرهادی اشاره کرد و گفت دانش‌آموزان برای بازدید از کارخانه‌ها و مراکز مختلف اعزام می‌شدند و موظف بودند گزارش تهیه کنند. وی با یادآوری بازدید از کارخانه تکنو آجر گفت گزارشی که از این بازدید تهیه کرده بود، نمره ۲۰ دریافت کرد و این تجربه همچنان در شیوه مدیریت پروژه‌های حرفه‌ای او تأثیرگذار است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، خاطره‌ای درباره نگاه توران میرهادی به صلح نقل کرد. او گفت روزی تصویری از خمرهای سرخ روی جلد مجله تایم توجه خانواده را جلب کرده بود و توران میرهادی در گفت‌وگو با فرزندش دلاور اظهار کرده بود که اگر قرار باشد چنین سرنوشتی برای فرزندش رقم بخورد، ترجیح می‌دهد قربانی ظلم باشد نه عامل آن. پندار خمارلو گفت بعدها به عمق این نگاه انسانی و صلح‌طلبانه پی برده است.

میراث توران میرهادی، مسئولیتی بزرگ اما شیرین برای همکاران فرهنگنامه است

در ادامه، میرفخرایی برای سخنرانی دعوت شد.

وی اظهار کرد که به‌عنوان همکار فرهنگنامه سخن می‌گوید و نه به‌عنوان داماد توران میرهادی.

میرفخرایی با اشاره به میراث برجای‌مانده از توران میرهادی گفت این میراث، مسئولیتی بزرگ اما شیرین برای همکاران فرهنگنامه است. وی یادآور شد که یازده سال پیش آخرین سالگرد توران میرهادی در شرکت نشر فرهنگنامه برگزار شد؛ مکانی که به دلیل نداشتن پله، امکان تردد آسان برای او فراهم بود.

وی تأکید کرد که حضور معنوی توران میرهادی همچنان در خانه و محیط شورا احساس می‌شود و افزود همکاران فرهنگنامه در ده سال گذشته با تعهدی مثال‌زدنی به فعالیت ادامه داده‌اند.

میرفخرایی با اشاره به دشواری‌های سال‌های اخیر گفت مجموعه فرهنگنامه با وجود همه مشکلات توانسته است به فعالیت خود ادامه دهد و ابراز امیدواری کرد تا صدمین سالروز تولد توران میرهادی در ۲۶ خرداد ۱۴۰۶، جلد بیست‌وششم فرهنگنامه نیز تکمیل و منتشر شود.

در بخش دیگری از برنامه، میرفخرایی مجله «واگویه» با ویژه‌نامه توران میرهادی را معرفی کرد و از دست‌اندرکاران آن خواست توضیحاتی درباره این شماره ارائه دهند.

محمدعلی بختیاری، یکی از چهار یار واگویه، درباره شکل‌گیری این نشریه و ویژه‌نامه توران میرهادی سخن گفت و از همکاری صمیمانه اعضای شورای کتاب کودک در تهیه این شماره قدردانی کرد. وی مقدمه یادنامه با عنوان «چرا توران میرهادی را دوست داریم» را قرائت کرد و از تأثیر این شخصیت بر دوران کودکی و نوجوانی نسل خود سخن گفت.

بختیاری همچنین اعلام کرد که این شماره واگویه در شمارگان محدود چاپی منتشر شده، اما نسخه الکترونیکی آن در دسترس عموم قرار دارد و از طریق کانال «مامان توران» و کانال تلگرامی واگویه قابل دسترسی است.

در پایان نشست، نصرالله افاضل دو نکته را مطرح کرد و جلسه را به پایان رساند.

وی نخست به بازدیدهای انجام‌شده از مناطق مختلف آموزش و پرورش اشاره کرد و گفت در این بازدیدها مشاهده شده است که برخی تالارهای آموزش و پرورش به نام توران میرهادی نام‌گذاری شده‌اند.

افاضل در ادامه به مجله «دارالفنون» از انتشارات وزارت آموزش و پرورش اشاره کرد و گفت این نشریه از اسفندیار معتمدی درخواست مقاله کرده است. به گفته وی، مسئولان مجله با حضور در فرهنگنامه از اختصاص یک شماره ویژه به مدرسه فرهاد و فعالیت‌های توران میرهادی استقبال کرده‌اند و قرار است سوزان حبیب و پروین فخار نیا در تهیه این پرونده ویژه همکاری کنند.

این نشست ساعت ۱۳ و پس از پذیرایی از حاضران به پایان رسید.