داخلی
»کتابخانه و کتابداری
هدیه سوم: سامانه سازماندهی خودکار پایاننامهها و رسالهها
به گزارش لیزنا، در یکی از راهبردیترین اقدامات زیرساختی برای ارتقای حکمرانی علمی و مدیریت دانش دانشگاهی کشور، سامانه سازماندهی خودکار پایاننامهها و رسالهها توسط پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) توسعه و به بهرهبرداری رسیده است؛ سامانهای که توانسته یکی از مزمنترین چالشهای نظام اطلاعات علمی ایران را بهصورت ساختاری و پایدار برطرف کند.
یک چالش انباشتهشده در طول سالیان
برای سالیان متمادی، فرآیند سازماندهی، نمایهسازی و آمادهسازی اطلاعاتی پایاننامهها و رسالهها عمدتاً متکی بر کار دستی و نیروی انسانی بود. این وابستگی سبب میشد که هر سال حدود ۶۰ درصد از پایاننامهها و رسالههای تولیدشده کشور از نظر سازماندهی علمی با تأخیر مواجه شوند. پیامد این وضعیت، شکلگیری یک عقبماندگی ساختاری و انباشته در نظام سازماندهی منابع علمی بود؛ عقبماندگیای که حجم آن به حدود ۶۰۰ هزار پایاننامه و رساله رسیده بود و دسترسی به بخش مهمی از دانش تولیدشده در دانشگاهها را با وقفه مواجه میکرد.
پاسخ فناورانه به یک مسئله ملی
سامانه سازماندهی خودکار پایاننامهها و رسالهها با اتکا به پردازش زبان طبیعی، تحلیل محتوای علمی و الگوریتمهای هوشمند سازماندهی دانش طراحی شده است تا این گره تاریخی را بگشاید. این سامانه بخش عمدهای از فرایندهای زمانبر و تکراری—از استخراج اطلاعات کتابشناختی تا پیشنهاد موضوع، کلیدواژه و ردهبندی علمی—را بهصورت خودکار انجام میدهد و ظرفیت ملی سازماندهی دانش را بهطور معناداری افزایش میدهد.
دستاوردهای کلیدی سامانه
-تسریع چشمگیر سازماندهی پایاننامهها و رسالهها و کاهش فاصله زمانی میان ثبت اثر و دسترسپذیری علمی؛
- جبران عقبافتادگی انباشته حدود ۶۰۰ هزار پایاننامه و رساله در سطح ملی؛
- کاهش قابل توجه کار دستی انسانی و حذف گلوگاههای تکراری؛
- افزایش روزآمدی سازماندهی منابع علمی و جلوگیری از ایجاد عقبماندگیهای جدید؛
- ارتقای بهرهوری نظام مدیریت دانش دانشگاهی و بهبود کیفیت بازیابی اطلاعات پژوهشی.
تحول در نقش سرمایه انسانی: از کار دستی تا کار فکری و نوآورانه
یکی از مهمترین دستاوردهای این سامانه، تغییر بنیادین نقش منابع انسانی متخصص است. پیش از این، بخش قابل توجهی از توان کارشناسان صرف فعالیتهای دستی و روتین میشد؛ اما اکنون با واگذاری عملیات حجیم به سامانه هوشمند، سرمایه انسانی به جای کار دستی، بر کنترل کیفیت و فعالیتهای فکری و نوآورانه متمرکز شده است.
در این الگوی جدید:
-کنترل کیفیت علمی و کتابشناختی رکوردها با دقت و عمق بیشتری انجام میشود ؛
-کارشناسان به تحلیل موارد پیچیده، میانرشتهای و نوظهور میپردازند؛
- تمرکز بر طراحی و بهبود الگوهای سازماندهی، نمایهسازی و طبقهبندی افزایش یافته است ؛
- امکان تحلیل روندهای پژوهشی کشور بر پایه دادههای سامانیافته و روزآمد فراهم شده ؛
- زمینه برای نوآوری در خدمات اطلاعاتی و دانشی بهطور جدی تقویت شده است.
در این چارچوب، فناوری نه جایگزین انسان، بلکه توانمندساز سرمایه انسانی عمل کرده و ترکیب «پردازش خودکار هوشمند» با «قضاوت تخصصی انسان» را به مدلی پایدار از مدیریت دانش هوشمند تبدیل کرده است.
اهمیت راهبردی برای نظام علم و فناوری
در مجموع، سامانه سازماندهی خودکار پایاننامهها و رسالهها را میتوان گامی ماندگار در مسیر گذار از سازماندهی سنتی به سازماندهی هوشمند و نمونهای موفق از پیوند فناوری و تخصص انسانی دانست؛ گامی که به افزایش کارآمدی، روزآمدی و تابآوری نظام علم و فناوری ایران منجر شده و جایگاه ایرانداک را بهعنوان نهاد مرجع توسعه زیرساختهای ملی اطلاعات علمی بیش از پیش تثبیت میکند.
۱. از توهین به افراد، قومیتها و نژادها خودداری کرده و از تمسخر دیگران بپرهیزید و از اتهامزنی به دیگران خودداری نمائید.
۲.از آنجا که پیامها با نام شما منتشر خواهد شد، بهتر است با ارسال نام واقعی و ایمیل خود لیزنا را در شکل دهی بهتر بحث یاری نمایید.
۳. از به کار بردن نام افراد (حقیقی یا حقوقی)، سازمانها، نهادهای عمومی و خصوصی خودداری فرمائید.
۴. از ارسال پیام های تکراری که دیگر مخاطبان آن را ارسال کرده اند خودداری نمائید.
۵. حتی الامکان از ارسال مطالب با زبانی غیر از فارسی خودداری نمائید.