کارگاه «آنتولوژی، پلی میان انسان و هوش مصنوعی در وب معنایی»برگزار شد

به گزارش لیزنا، در هفته پژوهش و در راستای گسترش دانش تخصصی در حوزه‌های نوین علم اطلاعات و دانش‌شناسی، آزمایشگاه علم اطلاعات دانشگاه اصفهان با همکاری انجمن علمی علم اطلاعات، روز یکشنبه ۷ دی‌ماه ۱۴۰۴ کارگاه تخصصی «آشنایی با مفهوم آنتولوژی در وب معنایی» را با تدریس محمدرضا آرانی دانشجوی دکتری علم اطلاعات در دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی این دانشگاه برگزار کرد.

محمدرضا آرانی دانشجوی دکتری علم اطلاعات در این جلسه به بررسی عمیق مفاهیم پایه‌ای آنتولوژی، نقش آن در وب معنایی و کاربردهای نوظهور آن در پژوهش‌های علمی پرداخت. او با برجسته‌سازی تحولات اخیر، از جمله هستی‌شناسی پویا که با کمک هوش مصنوعی گسترش می‌یابد، تأکید کرد که آنتولوژی دیگر یک ابزار ساکن برای طبقه‌بندی اطلاعات نیست، بلکه سیستمی زنده و هوشمند است که در تعامل با فناوری‌های نوین از جمله چت‌بات‌ها، در حال تکامل است.

در ادامه این کارگاه توضیح داده شد که برخلاف سیستم‌های سنتی طبقه‌بندی مانند سیستم رده‌بندی دیویی که تنها بر چسب‌های لغوی متکی‌اند، آنتولوژی به درک معنای واقعی مفاهیم و روابط میان آن‌ها می‌پردازد. این رویکرد، امکان استنتاج معنایی، حل تفاوت‌های زبانی میان انسان و ماشین و ارتقای جستجوی معنایی را فراهم می‌کند.

همچنین محمدرضا آرانی پژوهشگر حوزه وب معنایی، یادآوری شد که هستی‌شناسی که ریشه در فلسفه دارد در حوزه‌های علمی معاصر به تعریف گروبر به‌عنوان «توضیح صریح و صوری از یک حوزه مفهومی» شناخته می‌شود. این دیدگاه، طبقه‌بندی را از سطح «فهرست کردن موضوعات» به سطح «مدل‌سازی دانش» ارتقا می‌دهد.

محمدرضا آرانی همچنین به چالش‌های موجود برای پژوهشگران ایرانی در حوزه علم‌سنجی اشاره کرد و گفت: یکی از مشکلات اصلی، فقدان ساختارهای معنایی استاندارد برای توصیف محتوای فارسی است. با وجود غنای زبان فارسی و حجم قابل‌توجهی از تولیدات علمی، هنوز ابزارهای نمایه‌سازی معنایی مناسبی برای این زبان در دسترس نداریم.

 او افزود: طراحی آنتولوژی‌های حوزه‌محور برای زبان فارسی می‌تواند گامی مؤثر در جهانی‌سازی دانش تولیدشده در ایران باشد و به ارتقاء سطح علمی ما در عرصه بین‌المللی کمک کند.

در پایان، مدرس کارگاه با بیان اینکه «آینده پژوهش و دسترسی به دانش، در گرو ساختارهای معنایی هوشمند است» بر لزوم آموزش مفاهیم وب معنایی و آنتولوژی به دانشجویان علم اطلاعات تأکید کرد. وی گفت: اگر بخواهیم از داده به دانش برسیم و نه فقط اطلاعات انباشته شده، باید زیرساخت‌های معنایی آن را بنا کنیم و این امر از آموزش و تحقیق در سطح دانشگاه آغاز می‌شود.