کد خبر: 40588
تاریخ انتشار: دوشنبه, 25 آذر 1398 - 13:21

داخلی

»

مطالب کتابداری

»

گاهی دور گاهی نزدیک

خدمات کتابخانه در چرخه پژوهش علمی

منبع : لیزنا
علی‌اصغر شریفی‌نیا
خدمات کتابخانه در چرخه پژوهش علمی

(لیزنا، گاهی دور/ گاهی نزدیک: 256): علی‌اصغر شریفی‌نیا، دانشجوی دکترای علم اطلاعات و دانش شناسی:

به بهانه آغاز دوباره فصل شکوفایی علم و پژوهش و در آستانه بازگشایی مراکز و کانون­های فعالیت­های علمی و پژوهشی، در این نوشتار نگاهی اجمالی به چرخه پژوهش علمی و نقش خدمات کتابخانه­ای در آن با توجه به چرخه معرفی شده توسط موسسه مکس پلانک آلمان می­اندازیم.

در مورد خدمات پژوهشی کتابخانه­ها و ظهور و بروز این خدمات در فرآیند پژوهشی علمی می­توان به موارد متعددی اشاره کرد و به مسائل گوناگونی در مورد آن پرداخت. خدمات کتابخانه از مرحله ایجاد جرقه ذهنی در مورد یک مسئله و مشکل در ذهن پژوهشگر و محقق می­تواند نقش موثری داشته باشد. هم­چنین در تبدیل آن به ایده و الهام گرفتن از برخی خدمات موثر کتابخانه، جهت بسط و نضج ایده مطرح شده، تا نگارش و نشر و دوباره الهام بخشیدن به پژوهشگر و محقق در مورد مسئله­ای جدید و تکرار این چرخه دارای ابعاد متعددی می­باشد.

در این نوشته علاوه بر بیان چرخه پژوهش علمی به­صورت مصداقی به خدمات ارائه شده یا خدماتی که کتابخانه­ها و مراکز اطلاع رسانی می­توانند در صدد ارائه آن برآیند، پرداخته می­شود. این چرخه در شش مرحله و در هر مرحله با کمک و یاری خدمات کتابخانه­ای می­تواند از طرفی رهگشای پژوهشگران و محققان در به ثمر رساندن مطالعات و ایده­های آن­ها و از سوی دیگر معرفی و ایجاد تکاپوی جدید در کتابداران و اطلاع رسانان جهت ارائه خدمت در پشتیبانی از فعالیت­های پژوهشی بوجود آورد. ­

1- ایده

هسته اولیه ایده یک پژوهش علمی، می­تواند از فهرست کتابخانه و منابع دیگر موجود، توسط پژوهشگر الهام گرفته شود که این فرایند می­تواند با بررسی منابع مکتوب و غیر مکتوب در کتابخانه­ها آغاز شود.

2- جستجو و یافتن

بعد از الهام گرفتن و بوجود آمدن ایده­ای در ذهن با جستجو پیرامون آن، کتابخانه­ها می­توانند با خدمات کتابخانه­ای نظیر دسترسی به اطلاعات بوسیله پایگاه داده­ها، کتاب­ها و مجلات الکترونیکی و استفاده از توصیه­های افراد متخصص در آن زمینه و بهره­گیری از کتابداران مرجع در یافتن اطلاعات مربوط به موضوع و با یاری و استفاده از سامانه­های منابع اشتراک دانش در حوزه موضوعی مورد نظر، در شکل­گیری پژوهش، یاریگر پژوهشگر و محقق باشند.

3- پژوهش

در این مرحله پژوهش شکل می­گیرد و ساختار کلی آن اعم از شکلی و محتوایی مشخص می­شود و با کمک خدمات مدیریت مراجع کتابخانه، پژوهشگر آماده تهیه و تدوین پژوهش می­شود.        

4- نگارش و استناد

با توجه به ساختار شکلی و محتوایی مشخص شده، پژوهشگر اقدام به نگارش و تدوین پژوهش می­کند. خدمات استفاده و استناد برای جلوگیری از سرقت ادبی و ارائه خدمات مشاوره­ای حق مولف و چگونگی ارجاعات پژوهش از دیگر خدمات کتابخانه­ای در این زمینه است.

5- نشر

پژوهش در این مرحله به زیور نشر چاپی یا غیر چاپی آراسته می­شود. خدمات کتابخانه­ای از جمله دسترسی آزاد به پژوهش­های علمی و تحلیل استنادی این پژوهش­ها از دیگر خدمات در این حوزه بوسیله کتابخانه­ها می­باشد. هر چند توزیع انتشارات علمی این پژوهش­ها نیز خدمتی دیگر جهت در دسترس قرار دادن این پژوهش­ها می­باشد.

6- دیده و استناد شده

در این مرحله پژوهش با توجه به ابزارهای مختلف در دسترس، توسط پژوهشگران و محققین دیده شده و به آن استناد می­شود. مشخص شدن مجلات و کتاب­ها و آثار مکتوب و غیرمکتوب هسته در یک موضوع با تکنیک­های موجود کتابداری و علم سنجی یا از طریق موتورهای کاوش و ارائه این­گونه خدمات توسط کتابخانه­ها و ایجاد این خدمات روی تمام منابع اطلاعاتی، خود باعث الهام بخشیدن ایده­های نو و جدید به پژوهشگران و محققان در یک زمینه موضوعی و یک مسئله و مشکل می­شود و این چرخه برای پژوهش­های آینده وجود دارد.

خواهشمند است جهت تسهیل ارتباط خود با لیزنا، در هنگام ارسال پیام نکات ذیل را در نظر داشته باشید:
۱. از توهین به افراد، قومیت‌ها و نژاد‌ها خودداری کرده و از تمسخر دیگران بپرهیزید و از اتهام‌زنی به دیگران خودداری نمائید.
۲.از آنجا که پیام‌ها با نام شما منتشر خواهد شد، بهتر است با ارسال نام واقعی و ایمیل خود لیزنا را در شکل دهی بهتر بحث یاری نمایید.
۳. از به کار بردن نام افراد (حقیقی یا حقوقی)، سازمان‌ها، نهادهای عمومی و خصوصی خودداری فرمائید.
۴. از ارسال پیام های تکراری که دیگر مخاطبان آن را ارسال کرده اند خودداری نمائید.
۵. حتی الامکان از ارسال مطالب با زبانی غیر از فارسی خودداری نمائید.
نام:
ایمیل:
* نظر: